وابستگی هلند به چین برای تأمین مواد خام حیاتی؛ گالیوم در صدر نگرانی‌ها

تازه‌ترین بررسی اداره آمار هلند (CBS) نشان می‌دهد اقتصاد این کشور برای تأمین و فرآوری بخش عمده‌ای از مواد خام حیاتی به چین وابسته است؛ وابستگی‌ای که به‌ویژه در حوزه گالیوم، ماده‌ای کلیدی برای صنعت نیمه‌رساناها، به سطح نگران‌کننده‌ای رسیده است. بر اساس این گزارش، چین ۹۹ درصد گالیوم جهان را فرآوری می‌کند و محدودیت در صادرات این ماده می‌تواند صنایع پیشرفته هلند را با اختلال جدی روبه‌رو کند.

بر اساس پژوهش اداره آمار هلند، بخش مهمی از مواد خامی‌که برای اقتصاد این کشور اهمیت راهبردی دارند، پیش از رسیدن به شکل ماده اولیه یا محصول نهایی، در چین فرآوری می‌شوند. این موضوع هلند را در برابر اختلال در زنجیره تأمین جهانی و همچنین تنش‌های سیاسی و تجاری آسیب‌پذیر می‌کند.

در میان این مواد، گالیوم بیشترین اهمیت و حساسیت را برای اقتصاد هلند دارد. این فلز در تولید تراشه‌ها و تجهیزات پیشرفته الکترونیکی کاربرد دارد و نقشی اساسی در زنجیره تأمین صنعت نیمه‌رسانا ایفا می‌کند. طبق داده‌های CBS، ۹۹ درصد گالیوم جهان در چین فرآوری می‌شود؛ بنابراین هرگونه محدودیت صادراتی از سوی پکن می‌تواند دسترسی صنایع وابسته به این ماده را با مشکل مواجه کند.

اهمیت گالیوم در سال‌های اخیر بیشتر نیز شده است؛ زیرا تقاضای جهانی برای تراشه‌های قدرتمندتر، به‌ویژه در فناوری‌های مرتبط با هوش مصنوعی و خودروهای برقی، رو به افزایش است. این روند باعث شده تأمین پایدار گالیوم برای صنایع فناوری پیشرفته اهمیت بیشتری پیدا کند.

وابستگی گسترده به مواد معدنی و فلزات دیگر

وابستگی هلند تنها به گالیوم محدود نمی‌شود. داده‌های منتشرشده نشان می‌دهد چین سهم بسیار بالایی در فرآوری چند ماده خام دیگر مورد نیاز اقتصاد هلند دارد. بر اساس آمار گزارش‌شده، سهم چین در فرآوری این مواد به شرح زیر است:

ماده خام حیاتی	سهم چین از فرآوری جهانی
گالیوم	۹۹ درصد
گرافیت	۹۴ درصد
فلزات خاکی کمیاب	۸۴ درصد
سیلیکون فلزی	۷۹ درصد
کبالت	۷۶ درصد
ژرمانیوم	۷۴ درصد
لیتیوم	۷۴ درصد

این مواد در صنایع مختلفی از جمله تولید نیمه‌رساناها، تجهیزات الکترونیکی، فناوری‌های انرژی، باتری خودروهای برقی و برخی تجهیزات دفاعی کاربرد دارند. به همین دلیل، اختلال در تأمین آن‌ها می‌تواند پیامدهایی فراتر از یک صنعت مشخص داشته باشد و بخش‌های مختلف اقتصاد را تحت تأثیر قرار دهد.

 سهم قابل توجه مواد حیاتی در واردات هلند

ابعاد اقتصادی این وابستگی در آمار تجارت خارجی هلند نیز دیده می‌شود. طبق داده‌های مربوط به سال ۲۰۲۵، این کشور بیش از ۱۷ میلیارد یورو مواد خام حیاتی از کشورهای خارج از اتحادیه اروپا وارد کرده است. علاوه بر آن، ارزش واردات محصولاتی که در ساخت آن‌ها از این مواد استفاده شده، به حدود ۱۲۴ میلیارد یورو رسیده است.

به این ترتیب، نزدیک به یک‌سوم ارزش کل واردات هلند از خارج اتحادیه اروپا به مواد خام حیاتی یا کالاهای حاوی این مواد مربوط بوده است. این رقم نشان می‌دهد موضوع صرفاً به واردات چند فلز خاص محدود نیست، بلکه با بخش بزرگی از تجارت و فعالیت صنعتی کشور ارتباط دارد.

 پیامدهای اقتصادی و راهبردی

تمرکز فرآوری مواد خام حیاتی در چین، برای هلند یک ریسک اقتصادی و ژئوپلیتیکی ایجاد می‌کند. حتی اگر مواد معدنی در کشورهای مختلف استخراج شوند، وابستگی به ظرفیت‌های فرآوری چین می‌تواند همچنان گلوگاه اصلی زنجیره تأمین باقی بماند.

این مسئله برای هلند اهمیت ویژه‌ای دارد؛ زیرا اقتصاد این کشور در حوزه‌هایی مانند تجهیزات پیشرفته تولید تراشه، فناوری‌های صنعتی و صنایع دانش‌بنیان جایگاه مهمی دارد. شرکت‌هایی که در این بخش‌ها فعالیت می‌کنند، برای تولید محصولات خود به مواد اولیه‌ای وابسته‌اند که جایگزینی سریع آن‌ها آسان نیست.

گزارش CBS همچنین نشان می‌دهد افزایش تقاضای جهانی برای این مواد، به‌ویژه در پی توسعه هوش مصنوعی، خودروهای برقی و فناوری‌های پیشرفته، می‌تواند رقابت برای دسترسی به منابع را تشدید کند. در چنین شرایطی، هرگونه محدودیت صادراتی یا تنش سیاسی ممکن است خطر کمبود و افزایش هزینه مواد اولیه را بالا ببرد.

نکته مهم این است که وابستگی فقط به محل استخراج مواد مربوط نمی‌شود؛ تمرکز ظرفیت فرآوری در یک کشور نیز می‌تواند به همان اندازه برای امنیت اقتصادی آسیب‌زا باشد. از این منظر، تنوع‌بخشی به منابع تأمین و ظرفیت‌های فرآوری، یکی از چالش‌های مهم پیش روی هلند و دیگر اقتصادهای اروپایی است.

 

لینک گزارش:

https://nltimes.nl/2026/10/29/netherlands-dependent-china-critical-raw-materials