بررسی وضعیت واردات میوه و سبزیجات ارمنستان و برآورد تقاضای واردات از ایران در سال 2020
بنا بر آمار اعلام شده از سوی کمیته آمار و مرکز تجارت بین الملل، در سال 2019 میلادی، کل واردات محصولات میوه و سبزیجات(کلیه اقلام طبقه بندی شده در فصول 7 و 8 نظام هماهنگHS) ارمنستان برابر با 79.4 میلیون دلار بوده که تأمین کننده نزدیک به 80 درصد از این واردات، کشورهای ترکیه، ایران، اکوادور، گرجستان و روسیه بوده اند. ایران به عنوان دومین کشور تأمین کننده واردات محصولات کشاورزی ارمنستان سهمی نزدیک به 20 درصد(15.6 میلیون دلار) از کل واردات میوه و سبزیجات ارمنستان را به خود اختصاص داده است .
جدول شماره (1) نمایانگر وضعیت واردات میوه و سبزیجات ارمنستان از مبادی عمده واردات این محصولات در سال 2019 میباشد. ترکیه بطور خاص مهمترین تامین کننده مرکبات، اکوادر تنها تامین کننده موز و ایران تامین کننده فهرست متنوع تری از میوه جات مورد نیاز ارمنستان میباشند.
وضعیت واردات میوه و سبزیجات ارمنستان
واردات سبزیجات و محصولات جالیزی ارمنستان از 11.9 میلیون دلار در سال 2018 به 15.7 میلیون دلار در سال 2019 افزایش یافته که گویای رشد 32 درصدی است. واردات این گروه از محصولات از ایران هم از حدود 3.4 میلیون دلار در سال 2018 با رشدی 47 درصدی به نزدیک 5 میلیون دلار در سال 2019 ارتقاء یافته است.
واردات میوه جات ارمنستان نیز در سال 2019 به حدود 64 میلیون دلار بالغ شده که در مقایسه با 55 میلیون دلار سال قبل از آن، رشد 15.2 درصدی را به خود دیده است.
در مورد ایران، آمار طرف ارمنی نشانگر رشد 1.3 درصدی واردات از 10.5 میلیون دلار در سال 2018 به 10.6 میلیون دلار در سال 2019 میباشد.
روند واردات میوه جات ارمنستان از سال 2015 به این سو همواره با نرخ رشد قابل توجهی رو به افزایش بوده و ظرف 5 سال از 27 میلیون دلار به حدود 64 میلیون دلار بالغ شده اما در مورد واردات سبزیجات و محصولات جالیزی از سال 2017 تا 2019 روند واردات با شیبی ملایم افزایش یافته است. به این ترتیب با ثابت فرض نمودن سایر شرایط علی القاعده میبایست در سال 2020 نیز انتظار رشد در واردات هر دو گروه از محصولات را داشته باشیم اما آنچه میتواند این انتظارات را به چالش بکشد، شیوع کوید19 و تاثیرات آن بر اقتصاد ارمنستان و در نتیجه تقاضای بازار این کشور میباشد. چراکه واردات فوق الذکر در شرایطی رخ داده که در سال های 2017، 2018 و 2019 به ترتیب شاهد تحقق نرخ رشد 7.5 ،5.2 و 7.6 درصدی تولید ناخالص داخلی ارمنستان بوده ایم اما در آخرین پیش بینیهای صورت گرفته برای نرخ رشد اقتصادی ارمنستان در سال 2020 در شرایط خوشبینانه در داخل کشور، رشد مثبت 1.5 درصد و از سوی صندوق بین المللی پول نیز رشد منفی 1.5 درصد پیش بینی شده است.
جایگاه ایران در بازار واردات سبزیجات و محصولات جالیزی ارمنستان
جدول شماره(2) مهمترین محصولات گروه کالایی سبزیجات و محصولات جالیزی وارداتی ارمنستان که کشورمان سهم قابل توجهی در تامین آنها دارد را به نمایش گذاشته است. در ستون دوم جدول، ایران در کنار رقبای اصلی کشورمان در بازار ارمنستان بر اساس میزان حضوردر بازار به نمایش درآمده است. به این ترتیب جدول شماره(2) مهمترین رقبای ایران و سهم آنها در بازار سبزیجات و محصولات جالیزی وارداتی ارمنستان را به تصویر درآورده است. ستون آخر جدول نیز نشان دهنده معادل ارزشی(درصدی) تعرفه گمرکی وضع شده از سوی دولت ارمنستان بر روی واردات هرکدام از اقلام میباشد(هر قلم کالای معرفی شده در هر سطر جدول میتواند نماینده گروهی از کالاهای هم خانواده با نرخ های تعرفه متفاوت بوده و یا بعضا تعرفهها نه بر اساس درصدی از ارزش کالا که بر اساس وزن کالا یا ترکیبی و یا متغیر بر اساس فصل باشد که نرخ درج شده در جدول معادل ارزشی انواع این تعرفهها میباشد)
بر اساس اطلاعات مندرج در جدول شماره 2 ، ایران در سال 2019 عملاً تامین کننده انحصاری واردات خیار ارمنستان بود و در زمینه سبزیجات و محصولات جالیزی چون کاهو، کلم، هویج، ریشههای خوراکی و ... سهم بسیار قابل توجهی در بازار واردات ارمنستان داشته است.
|
جدول(2)مهمترین مبادی تأمین واردات سبزیجات و محصولات جالیزی(منتخب) ارمنستان در سال 2019
|
|
محصول
|
کشور
|
ارزش واردات (هزار دلار)
|
حجم(تن)
|
ارزش هر تن(دلار)
|
سهم از کل واردات (درصد)
|
نرخ تعرفه (درصد)
|
|
خیار
|
ایران
|
1267
|
657
|
1928
|
95.6
|
10
|
|
ترکیه
|
42
|
37
|
1135
|
3.2
|
|
گرجستان
|
17
|
15
|
1133
|
1.3
|
|
سایر سبزیجات(فلفل دلمه ای،بادمجان، انواع کدو)
|
ترکیه
|
1462
|
1359
|
1076
|
43.6
|
7
|
|
ایران
|
1092
|
776
|
1407
|
32.6
|
|
گرجستان
|
756
|
435
|
1738
|
22.5
|
|
هویج، شلغم، چغندر سالاد، تربچه و ریشههای خوراکی مشابه و ...
|
ایران
|
774
|
2645
|
293
|
80.2
|
9
|
|
روسیه
|
139
|
1495
|
93
|
14.4
|
|
رژیم اشغالگر
|
40
|
114
|
351
|
4.1
|
|
گوجه
|
ترکیه
|
1504
|
572
|
2629
|
64.5
|
9
|
|
ایران
|
751
|
286
|
2626
|
32.2
|
|
گرجستان
|
75
|
29
|
2586
|
3.2
|
|
کلم ، گل کلم ،... تازه یا یخ زده
|
ایران
|
546
|
2613
|
209
|
81.5
|
9
|
|
گرجستان
|
98
|
90
|
1089
|
14.6
|
|
ترکیه
|
15
|
8
|
1875
|
2.2
|
|
پیاز
|
روسیه
|
601
|
3356
|
179
|
41.7
|
8
|
|
ترکیه
|
442
|
884
|
500
|
30.7
|
|
ایران
|
314
|
1012
|
310
|
21.8
|
|
سیب زمینی
|
روسیه
|
176
|
1519
|
116
|
35.3
|
8
|
|
بلاروس
|
152
|
472
|
322
|
30
|
|
ایران
|
82
|
344
|
238
|
16.5
|
|
کاهو، کاسنی، ...
|
ایران
|
68
|
323
|
211
|
87.2
|
11
|
|
ترکیه
|
9
|
47
|
191
|
11.5
|
|
هلند
|
1
|
1
|
|
1.3
|
جایگاه ایران در واردات میوه جات ارمنستان
جدول شماره (3) نیز به مانند جدول شماره (2) اما در زمینه واردات میوه جات ارمنستان نمایشگر گروههای کالایی است که کشورمان سهم قابل توجهی در تأمین واردات ارمنستان دارد. همانطور که در جدول، قابل مشاهده میباشد ایران عملاً تامین کننده انحصاری واردات کیوی و خرمای ارمنستان بوده و در زمینه تامین واردات پسته، هندوانه و کشمش ارمنستان نیز با اختلافی معنا دار جایگاه اول را در بین رقبای خود در بازار ارمنستان دارد.
|
جدول(3)مهمترین مبادی تأمین واردات میوه جات (منتخب) ارمنستان در سال 2019
|
|
محصول
|
کشور
|
ارزش واردات(هزار دلار)
|
حجم(تن)
|
ارزش هر تن(دلار)
|
سهم از کل واردات(درصد)
|
نرخ تعرفه (درصد)
|
|
کیوی تازه
|
ایران
|
2044
|
3393
|
602
|
96.4
|
0
|
|
ترکیه
|
36
|
48
|
750
|
1.7
|
|
شیلی
|
29
|
13
|
2231
|
1.4
|
|
مرکبات تازه یا خشک
|
ترکیه
|
1028
|
16935
|
607
|
57
|
3
|
|
گرجستان
|
2665
|
5564
|
479
|
14.8
|
|
ایران
|
1936
|
4082
|
474
|
10.7
|
|
هندوانه و خربزه
|
ایران
|
1252
|
1713
|
731
|
77.7
|
4
|
|
ترکیه
|
198
|
198
|
1000
|
12.3
|
|
گرجستان
|
151
|
272
|
555
|
9.4
|
|
پسته با پوست
|
ایران
|
1697
|
232
|
7315
|
89.8
|
4
|
|
آمریکا
|
193
|
35
|
5514
|
10.2
|
|
امارات متحده
|
1
|
|
|
|
|
سایر میوهها شامل انار، عناب،زرشک و...
|
ترکیه
|
1418
|
1799
|
788
|
43.1
|
2
|
|
ایران
|
1150
|
2869
|
401
|
34.9
|
|
گرجستان
|
560
|
654
|
856
|
17
|
|
کشمش
|
ایران
|
955
|
672
|
1421
|
51.8
|
4
|
|
ازبکستان
|
392
|
505
|
776
|
21.2
|
|
شیلی
|
212
|
93
|
2280
|
11.5
|
|
خرما
|
ایران
|
940
|
809
|
1166
|
98
|
4
|
|
روسیه
|
11
|
1
|
11000
|
1.1
|
|
امارات متحده
|
3
|
|
|
0.3
|
|
انگور
|
ترکیه
|
1244
|
1916
|
649
|
74.7
|
4
|
|
ایران
|
401
|
580
|
691
|
24.1
|
|
شیلی
|
7
|
3
|
2333
|
0.4
|
|
سیب درختی
|
فرانسه
|
203
|
168
|
1208
|
49
|
3
|
|
لهستان
|
50
|
55
|
909
|
12
|
|
ایران
|
45
|
47
|
957
|
11
|
برآورد تقریبی حجم واردات میوه و سبزیجات ارمنستان از ایران در سال 2020
برای برآورد تقریبی واردات میوه جات و سبزیجات ارمنستان از کشورمان در سال 2020 برخی عوامل موثر بر تقاضای واردات این محصولات(در جهت مثبت و منفی) را بایستی در نظر گرفت که به شرح زیر میباشند:
- پیش بینی رشد اقتصادی منفی و یا نزدیک به صفر ارمنستان در سال جاری میلادی که به مفهوم عدم رشد تقاضای مصرفی نسبت به سال گذشته میباشد(اثر منفی یا حداقل بدون اثر مثبت)
- پیش بینی عدم تأثیر پذیری بخش کشاورزی ارمنستان از مشکل شیوع کووید 19 با توجه به اینکه فعالیت های کشاورزی در فصل گرما صورت میپذیرد که در نتیجه نمیتوان کمبود تولید داخلی برای جبران از طریق افزایش واردات را متصور بود(اثر منفی و یا بدون اثر مثبت بر تقاضای واردات)
- روند روبه رشد واردات میوه و سبزیجات ارمنستان در 5 سال گذشته بخصوص در زمینه میوه جات(اثر مثبت)
- اجرای موافقت نامه تجارت ترجیحی میان ایران و اتحادیه اوراسیا(اثر مثبت)
نکته جالب در مورد تاثیر اجرای موافقت نامه تجارت ترجیحی بر واردات میوه و سبزیجات ارمنستان از ایران این است که کلیه محصولات مندرج در جداول 2 و 3 مشمول امتیازات این موافقت نامه (تخفیف تعرفه ای) میباشند به عنوان مثال تعرفه واردات خرما، پسته و پرتقال از ایران از زمان اجرای موافقت نامه صفر شده و دیگر اقلام نیز یا مشمول تعرفه صفر و یا تخفیف قابل توجه در تعرفههای گمرکی شده اند.
در جداول شماره 4 و 5 به ترتیب برآوردی تقریبی از حجم واردات سبزیجات و میوه جات ارمنستان از ایران در سال جاری میلادی به صورت حداقلی و حداکثری با در نظر گرفتن چهار عامل فوق الذکر، عملکرد وارداتی سال 2019، رشد واردات 2019 نسبت به 2018، میانگین رشد واردات در 5 سال گذشته و بهترین عملکرد واردات در 5 سال گذشته از جهان و از ایران، برآورد شده است.
|
جدول(4) براورد تقریبی واردات انواع سبزیجات ارمنستان از ایران در سال 2020
|
|
محصول
|
نرخ رشد واردات ارمنستان از ایران در سال 2019(درصد)
|
بهترین عملکرد در 5 سال گذشته (هزار دلار)
|
پیش بینی حجم واردات از ایران (تن)
|
|
حداقل
|
حداکثر
|
|
خیار
|
22.8
|
1267
|
657
|
807
|
|
سایر سبزیجات(فلفل دلمه ای،بادمجان، انواع کدو)
|
77.9
|
1092
|
776
|
1380
|
|
هویج، شلغم، چغندر سالاد، تربچه و ریشههای خوراکی مشابه و ...
|
-48.6
|
864
|
778
|
1515
|
|
گوجه
|
1532.6
|
751
|
286
|
500
|
|
کلم ، گل کلم ،... تازه یا یخ زده
|
50.0
|
1166
|
2612
|
3919
|
|
پیاز
|
-20.6
|
1200
|
1142
|
1439
|
|
سیب زمینی
|
|
82
|
0
|
345
|
|
کاهو، کاسنی، ...
|
|
68
|
0
|
322
|
|
جدول(5) براورد تقریبی واردات میوه جات ارمنستان از ایران در سال 2020
|
|
محصول
|
نرخ رشد واردات ارمنستان از ایران در سال 2019(درصد)
|
بهترین عملکرد در 5 سال گذشته (هزار دلار)
|
پیشبینی حجم واردات از ایران (تن)
|
|
حداقل
|
حداکثر
|
|
کیوی تازه
|
-23.0
|
2653
|
3395
|
4407
|
|
مرکبات تازه یا خشک
|
524.5
|
1936
|
4084
|
4575
|
|
هندوانه و خربزه
|
158.7
|
1252
|
1713
|
1884
|
|
پسته
|
-16.7
|
1697
|
232
|
278
|
|
سایر میوهها شامل انار، عناب،زرشک و...
|
-7.6
|
1245
|
2868
|
3105
|
|
کشمش
|
27.8
|
955
|
672
|
859
|
|
خرما
|
10.3
|
968
|
830
|
915
|
|
انگور
|
147.5
|
401
|
580
|
638
|
|
سیب درختی
|
-97.0
|
1807
|
47
|
52
|
منابع:
- سایت کمیته آمار جمهوری ارمنستان
- سایت مرکز تجارت بین الملل