بررسی نحوه فعالیت مناطق آزاد در کنیا

کشور کنیا دارای بیش از 40 منطقه پردازش صادرات Export processing zone (EPZ) است که نوع خاصی از مناطق آزاد تجاری( FTZ ) محسوب می‌شود. این مناطق از سوی دولت کنیا برای ترویج صادرات صنعتی و تجاری شکل گرفته است. در این گزارش مهمترین اهداف، فعالیت‌های واجد شرایط برای دریافت مجوز خدمات کسب و کار ، مزایای مالیاتی و چگونگی اخذ مجوز فعالیت شرکت‌ها در این مناطق ارائه شده است.

 منطقه آزاد تجاری، طبق تعریف بانک جهانی قلمرو معینی است که غالباً در داخل یا در مجاورت یک بندر واقع گردیده است و در آن تجارت با سایر نقاط جهان آزاد شناخته می‌شود. کالاها را می‌توان بدون پرداخت حقوق و عوارض گمرکی از این مناطق، خارج و یا به آن مناطق وارد کرد، اما کالاهائی که از منطقه تجاری آزاد به بخش‌های داخلی کشور میزبان وارد می‌شوند، حقوق و عوارض گمرکی مقرر را می‌پردازند. ذخیره‌سازی قبلی آنها در انبارهای منطقه تجاری آزاد، تحویل سریع سفارشات را امکان‌پذیر می‌سازد و همزمان در بهره مربوط به حقوق و عوارض گمرکی صرفه‌جوئی می‌گردد. مناطق آزاد پردازش صادرات علاوه بر تسهیلات فوق، ابنیه و خدمات موردنیاز جهت تولید را با هدف صدور آنها و یا فروش در بازارهای داخلی، با در نظر گرفتن پرداخت حقوق و عوارض گمرکی معمول، فراهم می‌سازند. بدین ترتیب منطقه آزاد پردازش صادرات، ناحیه‌ای است که از نظر فیزیکی و یا اداری در خارج از مرزهای گمرکی کشور قرار گرفته و فرض بر آن است که تولیدات آن به‌منظور صادرات مورد توجه می‌باشند. علاوه بر اینها در این مناطق برخی مشوق‌های دیگر به‌منظور جلب نظر سرمایه‌گذاران خارجی و زمینه‌سازی جهت ورود سرمایه‌های آنان به کار گرفته می‌شود.

سازمان مناطق پردازش صادرات (EPZA) در سال 1990 از طریق قانون منطقه پردازش صادرات کنیا برای ارتقاء و تسهیل سرمایه گذاری جهت دار و توسعه محیط زیست برای چنین سرمایه گذاری تأسیس شده است. با این حال، مفهوم EPZ فقط شامل ترویج تولید برای صادرات به یک مفهوم گسترده‌تر است که شامل فعالیت‌های اقتصادی بیشتر در ذیل مناطق ویژه اقتصادی SEZ می‌باشد.

اهداف استراتژیک سازمان مناطق پردازش صادرات (EPZA) بین سال‌های 2013 الی 2017 بدین شرح بوده است:

- تبدیل سیاست، محیط قانونی و نظارتی EPZ به سوی مناطق ویژه اقتصادی (SEZ)؛

-جذب سرمایه گذاری‌های جدید و متنوع در مناطق ویژه اقتصادی؛

- افزایش تأثیر سرمایه گذاری SEZ بر سرمایه گذاران و جوامع محلی؛

- گسترش SEZ ها در کنیا؛

- بهبود تصویر ارتباطات و مشارکت‌ها؛

- برنامه‌هایی برای تسهیل سرمایه گذاری مؤثر؛

سازمان EPZA پیرامون 3 موضوع اصلی مجوز و یا گواهی فعالیت صادر می‌کند که عبارتند از:

• مجوز برای آنهایی که متعهد به توسعه زیرساخت‌ها و ساختمان‌های مناطق جدید (new zones) تحت اختیار EPZ می‌باشند.
• مجوز برای شرکت‌هایی که به طور مستقیم در فعالیت‌های کسب و کار برپایه صادرات نقش دارند. این موارد شامل:

 تولید و یا پردازش فعالیت‌های تجاری (بسته بندی اجناس فله و دوباره برچسب زدن و تجارت) و خدمات مبتنی بر صادرات (از جمله کارگزاری، اطلاعات، مشاوره و خدمات تعمیر).

• اجازه خدمات کسب و کار EPZ برای فعالیت‌های خدماتی در چارچوب قوانین EPZ توسط شرکت‌های واقع در منطقه

* هیچ محدودیتی برای سرمایه گذاری در EPZ وجود ندارد و دارا بودن سهام برای اتباع خارجی یا ملی به هر نسبتی مجاز است. فروش 20 درصد تولید (خروجی) سالانه شرکت‌ها در قلمرو داخلی (که دارای مجوز تولید (manufacturing) هستند در صورتی که به تأیید توسط وزیر تجارت و صنعت برسد، امکان پذیر است. فروش پس از پرداخت عوارض گمرکی واردات و منطبق با رویه طبیعی واردات به قلمرو گمرکی انجام می‌شود.

* شرکت‌های تجاری (دارای مجوز commercial) باید 100٪ از حجم معاملات خود را صادر کنند. مجوزهای تجاری در مشورت با سازمان ارزیابی بر درآمد کنیا صادر می‌شود.

* هیچ شرکتی در EPZ نمی‌تواند همزمان مجوز شرکت تجاری و یا مجوز شرکت تولیدی را با هم اخذ نماید. شرکت‌های تجاری متعهد می‌شوند که مستقل از شرکت‌های تولیدی فعالیت کنند.

فعالیت‌های واجد شرایط برای دریافت مجوز خدمات کسب و کار در EPZ عبارتند از:

 بانکداری بازرگانی

 پاکسازی و حمل و نقل

 کترینگ و رستوران

 استخدام و خدمات حقوق و دستمزد

 دفتر پست و مخابرات

 دفتر خدمات اداری

 خدمات حمل و نقل (بار و مسافر)

 خدمات نصب، تعمیر و نگهداری

 باشگاه تناسب اندام، باشگاه‌های ورزشی و سالن ورزشی

 خدمات پزشکی و مرتبط

 خدمات آزمایشگاهی، تست و صدور گواهینامه کیفیت

 خدمات امنیتی

 خدمات مشاوره کسب و کار (به عنوان مثال بازاریابی، آموزش، حقوقی)

 خدمات بیمه

 مأموریت تجارت خارجی (دفاتر تجاری)

 سازمان‌های امداد رسانی بین المللی

 سازمان غیر دولتی بین المللی

انگیزه‌های سرمایه گذاری در EPZ:

 الف) مزایای مالیاتی:

- 10 سال معافیت مالیات بر درآمد شرکت‌ها و نرخ مالیات 25٪ برای پس از مدت 10 سال (به استثنای شرکت‌های دارای مجوز تجاری)

- 10 سال معافیت مالیات بر سود سهام و دیگر وجوه ارسالی به بخش‌های غیر مقیم (به استثنای شرکت مجوز دارای مجوز تجاری)

- معافیت دائمی مالیات بر ارزش افزوده (VAT) و معافیت گمرکی واردات مواد اولیه، ماشین آلات، تجهیزات دفتری و اداری، سوخت خاص برای دیگهای بخار و ژنراتور، مصالح ساختمانی، تجهیزات دیگر. معافیت مالیات بر ارزش افزوده (VAT) نیز در هنگام خرید از کالاها و استفاده از خدمات محلی توسط شرکت‌ها در قلمرو کنیا و یا بازار داخلی اعمال می‌شود. وسایل نقلیه موتوری که در منطقه EPZ باقی نمی‌مانند واجد شرایط معافیت مالیاتی نمی‌شوند.

- معافیت دائمی از پرداخت مالیات تمبر در اسناد حقوقی

 ب) رویه‌های ساده‌تر و عملیات منعطف‌تر:

- فعالیت تحت مجوز صادر شده توسط EPZA(سازمان مناطق پردازش صادرات):

 EPZA به دنبال حداقل رساندن بوروکراسی و مراحل اداری و تسهیل صدور مجوز راه اندازی و عملیات پروژههای EPZ می‌باشد. این شامل معافیت از انطباق با قوانین مختلف از جمله واردات، صادرات و قوانین ضروری، قانون استاندارد، قانون ثبت صنعتی، قانون شرکت و قوانین آمار است. سازمان EPZ به عنوان صادرکننده مجوز اولیه و آژانس نظارتی به نمایندگی از دولت عمل می‌کند، و اطلاعات و داده‌های لازم را از شرکت‌ها جمع آوری می‌کند.

- تأیید سریع پروژه و صدور مجوز ظرف مدت 30 روز: (به استثناء پروژه‌های نیازمند مجوز محیط زیست از سازمان مدیریت ملی محیط زیست NEMA))

- عدم کنترل ارزی: رژیم آزاد ارز و بازگشت آسان سرمایه و سود، دسترسی به حساب ارز خارجی، استقراض داخلی و خارجی

اسناد گمرکی در محل و بازرسی کارکنان گمرک: همه مناطق دارای یک دفتر گمرکی مقیم و ترخیص کالا هستند. یک مسئول ارشد از EPZA به مدیریت کلیه مسائل گمرکی و مالیات غیر مستقیم کمک می‌کند.

سرمایه گذاری بدون محدودیت توسط خارجی‌ها

خدمات پشتیبانی بی وقفه برای تسهیل امور، خدمات پشتیبانی برای سرمایه گذار EPZA به شرکت‌های جدید در زمینه‌های استخدام کارکنان، مقررات کار، تعهدات کار، تدارکات صادرات و واردات، تقاضا برای اتصال به شبکه برق و ثبت در سازمانهای مالیاتی مشاوره و کمک ارائه می‌کند.

 ج) مزایای زیرساخت‌های فیزیکی:

 همه مناطق تحت استانداردهای بین المللی ساخته شده است و به تولیدات صادراتی تسهیلات مناسب ارائه می‌کند.

 ساختمان و کارخانه‌های آماده موجود برای فروش و یا اجاره برای شرکت‌های دارای مجوز EPZ. آب، سیستم فاضلاب، برق، روشنایی تمام جاده‌ها و محیط روشن با حصار امنیتی‌ها از الزامات استاندارد این مناطق می‌باشند.

 متولیان منطقه امنیت 24 ساعته، روشنایی خیابان، محوطه سازی و خدمات تمیز کردن خیابان‌ها در این مناطق را فراهم می‌کنند. محل دفتر و انبار در اکثر مناطق برای اجاره در دسترس هستند.

هزینه‌های اخذ مجوز فعالیت:

1) مجوز اپراتور توسعه EPZ:

درخواست: 250 دلار آمریکا – مجوز سالانه: 5000 دلار

2) مجوز شرکت EPZ:

درخواست: 250 دلار آمریکا – مجوز سالانه: 1000 دلار

3) اجازه خدمات کسب و کار EPZ:

4) هزینه درخواست:

مالکیت انحصاری: 20 دلار

مشارکت: 60 دلار

شرکت: 20 دلار

5) هزینه مجوز سالانه خدمات کسب و کار EPZ:

مالیکت انحصاری: 60 دلار

مشارکت: 100 دلار

شرکت و سازمانهای ممتاز: 20 دلار

 مشاهده روش‌های اخذ مجوز مناطق EPZ:

مراجعه به لینک سازمان EPZA به آدرس: http://www.epzakenya.com در قسمت Investment Informaion زیر بخش License Procedures