بررسی وضعیت اقتصادی پاکستان در سال 2025

وضعیت اقتصادی پاکستان در سال 2025 نشان می‌دهد که اقتصاد این کشور به دلیل اقدامات اصلاحی دولت، به تدریج در حال بهبود است.

طبق گزارش «چشم‌انداز توسعه آسیا» بانک توسعه آسیا (ADB)، اقتصاد پاکستان در میان‌مدت در مسیر رشد قرار دارد. با این حال، سیل در پاکستان به دلیل تغییرات اقلیمی ممکن است روند توسعه را مختل کند، که بر بخش‌های زیرساخت و کشاورزی تأثیر خواهد گذاشت و منجر به افزایش قیمت مواد غذایی خواهد شد. اگرچه پاکستان نتوانست در سال 2025 به رشد قابل توجهی دست یابد، اما اقتصاد پاکستان توانست از بحران خارج شود و ثبات اقتصادی نسبی را به همراه داشت. رشد تولید ناخالص داخلی در سال 2025، 2.6 درصد تا 3 درصد بود، اگرچه این نرخ کمتر از نرخ رشد جمعیت است.پیش‌بینی می‌شود رشد تولید ناخالص داخلی پاکستان در سال 2026، به میزان 3 درصد باشد که باید به سمت یک مدل رشد بالاتر حرکت کند و رشد تولید ناخالص داخلی به 5 تا 6 درصد برسد تا فرصت‌های شغلی جدیدی در کشور ایجاد شود.به همین دلیل سرمایه‌گذاران آمریکایی و سعودی به پروژه‌های بلندمدت در حوزه انرژی، مواد معدنی (معدن) و فناوری اطلاعات جذب می‌شوند. صادرات پوشاک و منسوجات خانگی از ژوئیه تا دسامبر 2024، 9.6 درصد افزایش یافته است.

اما از ژوئیه تا نوامبر 2025، تنها 2.8 درصد افزایش سالانه داشته است، در حالی که صادرات نساجی در نوامبر 2025 کاهش یافته است که نشان می‌دهد رشد نساجی پایدار نیست.  صنعت نساجی به دلیل نرخ بالای برق، گاز و بهره بانکی با مشکلاتی روبرو است و چندین کارخانه بافندگی برقی در فیصل‌آباد به دلیل افزایش هزینه‌های تولید تعطیل شده‌اند.تورم در سال 2025 به دلیل سیاست پولی سختگیرانه بانک مرکزی به طور قابل توجهی کاهش یافته است. بانک مرکزی پاکستان نرخ بهره را از 11 به 10.5 درصد کاهش داده است، اما بازرگانان خواستار کاهش نرخ بهره به تک رقمی هستند.  براساس این گزارش، فشار تورمی در سال‌های آینده ادامه خواهد داشت و احتمالاً تورم در سال 2026 به 6 درصد خواهد رسید که عمدتاً به دلیل افزایش تعرفه‌های برق، گاز و قیمت مواد غذایی است.

حواله‌های پاکستانی‌های خارج از کشور افزایش یافته است که می‌تواند امسال به 38 تا 39 میلیارد دلار برسد. به همین دلیل حساب جاری و ذخایر ارزی بهبود یافته و پس از سال‌ها، پاکستان به مازاد حساب جاری و مازاد بودجه اولیه دست یافت. پاکستانی‌های خارج از کشور تاکنون در مجموع 11.4 میلیارد دلار به حساب دیجیتال روشن (RDA) ارسال کرده‌اند که 7.3 میلیارد دلار آن به روپیه تبدیل شده است.

1.9 میلیارد دلار به خارج از کشور بازگردانده شده و 2.18 میلیارد دلار هنوز در حساب‌های RDA است و می‌تواند به خارج از کشور منتقل شود. سومین بخش 1 میلیارد دلاری و 200 میلیون دلاری تأمین مالی اقلیمی تحت برنامه 7 میلیارد دلاری تسهیلات صندوق توسعه‌یافته صندوق بین‌المللی پول دریافت شده است.اما صندوق بین‌المللی پول بر اصلاحات در بخش‌های مالیاتی و انرژی تأکید کرده است. کسری بودجه همچنان یک مشکل است. دولت به دلیل افزایش بدهی ، شبکه مالیاتی محدود و هزینه‌های اضافی دولت همچنان تحت فشار مالی است. بازپرداخت بدهی‌های خارجی همچنان یک چالش بزرگ برای دولت در سال 2026 خواهد بود.علاوه بر این، کاهش صادرات و تولید صنعتی، بدهی‌های چرخشی، شرکت‌های دولتی زیان‌ده (SOE) و شرکت‌های توزیع (DISCO)، افزایش فقر و بیکاری، خطرات اقلیمی، افزایش احتمالی قیمت نفت و تنش‌های مرزی می‌تواند بر اقتصاد پاکستان تأثیر منفی بگذارد.

خصوصی‌سازی PIA در سال 2025 یک تحول خوشایند است که به شرکت کمک می‌کند تا ضررهای عظیم خود را به سود و عملکرد بهبود یافته تبدیل کند. بورس اوراق بهادار پاکستان (PSX) نیز سال گذشته عملکرد خوبی داشت و در 2 ژانویه 2026، شاخص از رکورد 179000 واحد عبور کرد. اصلاحات اقتصادی اعتماد سرمایه‌گذاران خارجی را بازگردانده و سود در بخش‌های بانکی، سیمان و انرژی مشاهده شده است.با ذخایر ارزی 16 میلیارد دلاری بانک دولتی پاکستان و ذخایر 5 میلیارد دلاری بانک‌های تجاری، کل ذخایر پاکستان به 21 میلیارد دلار رسیده است که برای پوشش 3 ماه واردات کافی است.صادرات فناوری اطلاعات و هوش مصنوعی (AI) از 4 میلیارد دلار عبور کرده و انتظار می‌رود در 5 سال آینده دو برابر شود.

هدف اصلاح‌شده جمع‌آوری درآمد سازمان درآمد فدرال  FBR در سال‌های 2024-25، 11900 میلیارد روپیه بود، در حالی که هدف جمع‌آوری درآمد FBR در سال‌های 2025-26، 14446 میلیارد روپیه تعیین شده است، اما در 6 ماه اول (ژوئیه تا دسامبر)، FBR با کسری 335 میلیارد روپیه‌ای در هدف جمع‌آوری درآمد مواجه شد. 

نویسنده : دکتر میرزا اختیار بیگ

منبع :  روزنامه جنگ

 مورخ 15 دی 1404 (5 ژانویه ، 2025 )