مدیریت تهدید هانتاویروس در کشورهای سنگال، گامبیا و دماغه سبز

در هفته‌های اخیر، شیوع مشکوک هانتاویروس در کشتی کروز MV Hondius که در مسیر آمریکای جنوبی به غرب آفریقا در حرکت بود، موجب شکل‌گیری یک وضعیت اضطراری بهداشت عمومی در منطقه شد؛ رخدادی که کشورهای سنگال، گامبیا و دماغه سبز را در وضعیت آماده‌باش و هماهنگی منطقه‌ای قرار داد. دماغه سبز به‌عنوان نقطه اصلی بحران، نقش محوری در مهار اولیه وضعیت ایفا کرد، در حالی که سنگال و گامبیا نیز با اتخاذ تدابیر احتیاطی و افزایش سطح آمادگی بهداشتی، تلاش کردند از تبدیل یک رخداد محدود دریایی به بحران منطقه‌ای جلوگیری کنند.

هانتاویروس یکی از ویروس‌های نوپدید مشترک میان انسان و حیوان است که عمدتاً از طریق جوندگان آلوده منتقل می‌شود و در برخی گونه‌ها می‌تواند به بروز سندرم‌های شدید تنفسی و نارسایی حاد منجر شود. این ویروس که نخستین‌بار در دهه ۱۹۵۰ شناسایی شد، طی سال‌های اخیر به‌دلیل افزایش جابه‌جایی‌های بین‌المللی، گردشگری دریایی و تماس گسترده‌تر انسان با زیست‌بوم‌های طبیعی، بیش از گذشته مورد توجه نهادهای بهداشتی جهان قرار گرفته است. انتقال بیماری معمولاً از طریق استنشاق ذرات آلوده یا تماس با ترشحات جوندگان صورت می‌گیرد، هرچند برخی سویه‌ها (از جمله گونه «آندِس» در آمریکای جنوبی) قابلیت محدود انتقال انسان به انسان را نیز نشان داده‌اند.

در هفته‌های اخیر، شیوع مشکوک هانتاویروس در کشتی کروز MV Hondius  که در مسیر آمریکای جنوبی به غرب آفریقا در حرکت بود، موجب شکل‌گیری یک وضعیت اضطراری بهداشت عمومی در منطقه شد؛ رخدادی که کشورهای سنگال، گامبیا و دماغه سبز را در وضعیت آماده‌باش و هماهنگی منطقه‌ای قرار داد.

دماغه سبز؛ مدیریت بحران در نقطه کانونی شیوع

دولت دماغه سبز در نخستین ساعات اعلام وضعیت اضطراری، با هماهنگی مستقیم با سازمان جهانی بهداشت، مجموعه‌ای از تدابیر پیشگیرانه و عملیاتی را در بندر پریا به اجرا گذاشت. کشتی MV Hondius که حامل حدود ۱۵۰ نفر از ۲۳ ملیت مختلف بود، اجازه پهلوگیری عادی در بندر را دریافت نکرد و در فاصله‌ای ایمن از ساحل تحت نظارت قرار گرفت. هم‌زمان، یک منطقه ایزوله درمانی و تیم چندرشته‌ای پزشکی برای رسیدگی به وضعیت سرنشینان تشکیل شد.

در ادامه عملیات، سه بیمار دارای علائم شدید تنفسی از طریق هواپیماهای آمبولانس به هلند منتقل شدند و تیم‌های تخصصی اپیدمیولوژی برای نظارت بر وضعیت کشتی و جلوگیری از گسترش احتمالی بیماری مستقر شدند. مقامات دماغه سبز همچنین پروتکل‌های ایمنی پیرامون بندر را افزایش داده و محدودیت‌های بهداشتی ویژه‌ای را برای کارکنان و نیروهای امدادی اعمال کردند.

• سه مورد مرگ و چندین مورد ابتلای مشکوک در کشتی گزارش شد که برخی از آن‌ها با علائم شدید تنفسی همراه بودند.
• سازمان جهانی بهداشت خطر گسترش جهانی بیماری را «پایین» ارزیابی کرد، اما بر ادامه پایش اپیدمیولوژیک و مراقبت‌های بین‌المللی تأکید داشت.

سنگال؛ آماده‌باش بهداشتی در سواحل غرب آفریقا

با توجه به نزدیکی جغرافیایی کشتی به سواحل سنگال و نگرانی‌ها درباره احتمال انتقال بیماری از طریق مسیرهای دریایی و هوایی، مقامات بهداشتی سنگال نیز سطح مراقبت و پایش مرزی را افزایش دادند. گزارش‌ها نشان می‌دهد که نهادهای درمانی و اپیدمیولوژیک این کشور، به‌ویژه در مناطق ساحلی و بنادر غربی، در وضعیت آماده‌باش قرار گرفتند و هماهنگی‌هایی با نهادهای منطقه‌ای آفریقایی و سازمان جهانی بهداشت انجام شد.

سنگال که در سال‌های گذشته تجربه مقابله با بحران‌های بهداشتی منطقه‌ای از جمله ابولا و کووید-۱۹ را در کارنامه خود داشته، این‌بار نیز تلاش کرد با تقویت نظارت مرزی، کنترل رفت‌وآمد دریایی و آماده‌سازی مراکز درمانی، از هرگونه انتقال احتمالی بیماری جلوگیری کند. نزدیکی کشتی به آب‌های غرب آفریقا و نگرانی افکار عمومی درباره تکرار تجربه‌های دوران همه‌گیری کرونا، سبب شد مقامات این کشور بر اطلاع‌رسانی عمومی و مدیریت فضای رسانه‌ای نیز تمرکز ویژه‌ای داشته باشند.

گامبیا؛ رویکرد احتیاطی و هماهنگی منطقه‌ای

در گامبیا نیز هم‌زمان با تشدید نگرانی‌ها درباره شیوع احتمالی‌هانتاویروس در منطقه، مقامات بهداشتی تدابیر احتیاطی را در مبادی ورودی و شبکه‌های مراقبت درمانی تقویت کردند. هرچند تاکنون مورد ابتلای مستقیمی در این کشور گزارش نشده، اما موقعیت جغرافیایی گامبیا در غرب آفریقا و ارتباطات دریایی و هوایی آن با کشورهای همسایه، موجب شد نهادهای مسئول در هماهنگی نزدیک با ساختارهای منطقه‌ای بهداشت آفریقا قرار گیرند.

گامبیا همچنین با رصد مستمر تحولات مربوط به کشتی MV Hondius و تبادل اطلاعات با نهادهای بین‌المللی، تلاش کرد از شکل‌گیری هرگونه خلأ اطلاعاتی یا تأخیر در واکنش احتمالی جلوگیری کند. منابع منطقه‌ای تأکید دارند که تجربه سال‌های اخیر در مقابله با بیماری‌های فرامرزی، باعث شده کشورهای کوچکتر غرب آفریقا نیز به سمت سازوکارهای واکنش سریع و همکاری چندجانبه حرکت کنند.

جمع‌بندی

رخداد مرتبط با کشتی MV Hondius بار دیگر نشان داد که تهدیدهای بهداشتی نوپدید، صرفاً محدود به مرزهای ملی نیستند و مدیریت آن‌ها نیازمند هماهنگی گسترده منطقه‌ای و بین‌المللی است. در این میان، دماغه سبز به‌عنوان نقطه اصلی بحران، نقش محوری در مهار اولیه وضعیت ایفا کرد، در حالی که سنگال و گامبیا نیز با اتخاذ تدابیر احتیاطی و افزایش سطح آمادگی بهداشتی، تلاش کردند از تبدیل یک رخداد محدود دریایی به بحران منطقه‌ای جلوگیری کنند.

africacdc.org/news-item/statement-on-multi-country-hantavirus-cluster-associated-with-cruise-ship-travel

www.news.com.au/national/four-australians-confirmed-to-be-on-board-cruise-ship-grappling-with-deadly-hantavirus-outbreak-west-of-senegal/news-story/c9a695fb602429ef6ef9434597282f42

www.anacao.cv/noticia/2026/05/06/caso-hantavirus-os-tres-pacientes-sintomaticos-a-bordo-do-cruzeiro-ja-foram-evacuados-para-os-paises-baixos/

www.anacao.cv/noticia/2026/05/06/hantavirus-mv-hondius-ja-deixou-o-porto-da-praia-rumo-as-canarias/