کمبود گندم می‌تواند 1.2 میلیارد دلار هزینه در پی داشته باشد.

امسال میلیون‌ها گندم‌کار در سراسر پاکستان با فصلی دشوار برای کشت محصول روبرو هستند؛ نمایندگان کشاورزان هشدار می‌دهند که اگر دولت به‌سرعت برای تعیین یک قیمت حمایتی مناسب و کارآمد اقدام نکند، کشور ممکن است با کمبودی نزدیک به سه میلیون تن گندم مواجه شود و ناچار گردد حدود1.2 میلیارد دلار ارز برای واردات هزینه کند.

این هشدار از سوی «پاکستان کیسان اتحاد» PKI)) تشکل اصلی کشاورزان این کشور مطرح شده است. این نهاد اعلام کرده که سه سال سیاست‌گذاری‌های نادرست و پیاپی، زیانی بالغ بر ۲۲۰۰ میلیارد روپیه به کشاورزان تحمیل کرده و درست در آستانه فصل کشت «رابی» (فصل کشت زمستانه)، اعتماد به کشت گندم را تضعیف کرده است. به گفته PKI، کاهش درآمد کشاورزان باعث شده تا آن‌ها از کاشت گندم در زمین‌هایی که در حالت عادی زیر کشت این محصول می‌رفتند، منصرف شوند؛ امری که میزان تولید مورد نیاز برای حفظ خودکفایی کشور در تأمین این غله‌ی راهبردی را تهدید می‌کند.

خالد محمود خوکر، رئیس PKI، اظهار داشت که انباشت فشارهای جهانی و داخلی، دیگر مجالی برای تحمل زیان‌های بیشتر برای کشاورزان باقی نگذاشته است. خوکر گفت: «گندم برای ما صرفاً یک محصول کشاورزی نیست، بلکه ستون فقرات امنیت غذایی کشور است و اکنون این ستون فقرات تحت فشار شدیدی قرار دارد.» او افزود که کشاورزان میان دو عاملِ افزایش هزینه‌های تولید (نهاده‌ها) و قیمت حمایتی که دیگر با واقعیت‌های تولید همخوانی ندارد، گرفتار شده و تحت فشار قرار گرفته‌اند.

بر اساس محاسبات PKI، قیمت حمایتی فعلی گندم یعنی ۳۹۰۰ روپیه برای هر «مَن» (واحد وزنی معادل ۴۰ کیلوگرم) که آخرین بار در مارس ۲۰۲۳ توسط «کمیته هماهنگی اقتصادی» ECC)) فدرال تصویب شد فاصله زیادی با پوشش هزینه‌های تولید امروز دارد؛ هزینه‌هایی که این نهاد آن‌ها را ۳۷۶۱ روپیه به ازای هر مَن برآورد می‌کند. این گروه با در نظر گرفتن حاشیه سود ۲۵ درصدی، استدلال می‌کند که قیمت واقع‌بینانه باید به رقم ۴۷۰۲ روپیه برای هر مَن نزدیک‌تر باشد.

بر اساس داده‌های این صنعت، دولت فدرال قیمت خرید تضمینی برای فصل ۲۰۲۵-۲۰۲۶ را ۳۵۰۰ روپیه به ازای هر مَن تعیین کرده بود، در حالی که میزان تولید حدود ۲۸.۴ میلیون تن برآورد شده است؛ رقمی‌که نسبت به ۳۱.۴ میلیون تنِ سال قبل کاهش نشان می‌دهد. تشکل‌های کشاورزی خاطرنشان کرده‌اند که هزینه‌های تولید گندم در پاکستان که بسته به منطقه بین ۲۸۰۰ تا ۳۴۰۰ روپیه متغیر است همچنان در زمره بالاترین هزینه‌ها در جنوب آسیا قرار دارد و بسیار فراتر از ارقام ۲۲۰۰ تا ۲۲۵۰ روپیه‌ای ثبت‌شده در هند است؛ کشوری که در آن قیمت کود تحت نظارت و کنترل دقیق‌تری قرار دارد.

کشاورزان می‌گویند که این فشارها با شوک‌های خارجی تشدید شده است. مناقشه در منطقه خلیج (فارس)، اختلال در کشتیرانی در تنگه هرمز و جنگ طولانی‌مدت میان روسیه و اوکراین، موجب افزایش قیمت جهانی کود، نرخ‌های حمل‌ونقل و زمان ترانزیت دریایی شده و مستقیماً بر هزینه‌های کشت گندم در پاکستان تأثیر گذاشته است. از زمان تشدید تنش‌ها در منطقه خلیج در فوریه سال جاری، قیمت کودهای فسفاته و گازوئیل، همگام با افزایش تعرفه‌های برق برای چاه‌های عمیق (پمپ‌های برقی)، جهش بیشتری داشته است.

اقتصاددانان حوزه کشاورزی معتقدند که هم‌زمانیِ پایین ماندنِ «قیمت حمایتی» و افزایش هزینه‌های نهاده‌های تولید، عاملی بازدارنده ایجاد کرده که می‌تواند پیامدهای آن به کل اقتصاد سرایت کند. زمانی که هزینه کشت گندم از درآمد حاصل از فروش آن پیشی می‌گیرد، واکنش منطقی کشاورزان کاهش سطح زیر کشت یا تغییر کامل نوع محصول است؛ و این دقیقاً همان خطری است که پاکستان در فصل زراعی جاری با آن مواجه شده است.

علاوه بر مسئله قیمت،PKI  (انجمن کشاورزان پاکستان) نسبت به نحوه طراحی یارانه کود نیز ابراز نگرانی کرده و از دولت خواسته است تا یارانه کودهای فسفاته را به جای محدود کردن به «دی‌آمونیوم فسفات» DAP))، به تمامی انواع این کودها تعمیم دهد. این گروه اعلام کرده است که حدود ۸۰ درصد از کودهای فسفاته مصرفی توسط گندم‌کاران شامل سایر انواع کودها نظیر نیتروفوس (Nitrophos)، TSP، SSP، MAP، ترکیبات NP/NPS و NPK است؛ بنابراین، محدود کردن حمایت‌ها تنها به DAP، موجب رونق بازار سیاه شده و کشور را ناچار به صرف منابع ارزی بیشتر برای واردات DAP می‌کند، آن هم در شرایطی که گفته می‌شود ذخایر داخلی سایر کودهای فسفاته برای فصل کشت «رابی» Rabi)) پیش‌رو کافی است. PKI خاطرنشان می‌کند که طرحی جامع‌تر برای اعطای یارانه بر اساس محتوای مغذی (عناصر اصلی) برای تمامی‌کودهای فسفاته، در مارس ۲۰۲۲ به تصویب کمیته هماهنگی اقتصادی ECC)) رسیده بود، اما از آن زمان تاکنون به‌طور مستمر اجرا نشده است.

اکنون این تشکل صنفی کشاورزان، نخست‌وزیر و وزیر امنیت غذایی ملی را تحت فشار قرار داده است تا پیش از پایان ماه اوت، به‌طور علنی متعهد به احیای قیمت حمایتی گندم و سازوکار خرید تضمینی شوند؛ چرا که شفاف‌سازی زودهنگام برای تشویق کشاورزان به بازگرداندن زمین‌های بایر و زمین‌هایی که تغییر کاربری داده‌اند به چرخه کشت گندم پیش از آغاز فصل «رابی»، امری حیاتی است.

https://tribune.com.pk/story/2625658/wheat-shortfall-could-cost-12-billion