نوسانات ارزش پول ملی رومانی در یک سال اخیر
طی یک سال گذشته، لی جدید رومانی (RON) در برابر یورو و دلار آمریکا روند تدریجی اما پیوسته‌ای از تضعیف را تجربه کرده و در مقاطعی به کف‌های تاریخی جدیدی رسیده است. در اکتبر 2026، نرخ برابری به بالاترین نرخ تاریخی به معنای کمترین ارزش لی رسیده است. عوامل کلیدی تضعیف ارزش لی را در عواملی مانند بحران سیاسی و بن‌بست پارلمانی، کسری بودجه، کسری حساب تجاری (تراز تجارت خارجی منفی منفی)، سیاست‌های انقباضی و هدف جلوگیری از تنزل رتبه اعتباری و نقش بانک ملی رومانی جستجو کرد. هرگونه تضعیف لی مستقیماً بر قیمت‌های خرده‌فروشی، قبوض خدمات عمومی و نرخ بهره وام‌های بانکی اثر می‌گذارد و فشار تورمی را افزایش می‌دهد. کاهش ارزش پول ملی هزینه واردات را بالا می‌برد و این افزایش هزینه در نهایت به مصرف‌کننده منتقل می‌شود. تضعیف لی همچنین هزینه بازپرداخت بدهی‌های ارزی دولت و شرکت‌ها را افزایش می‌دهد و می‌تواند ترازنامه‌ها را تحت فشار قرار دهد.
در مجموع، کاهش ارزش لی در یک سال اخیر بازتابی از ترکیب بی‌ثباتی سیاسی، کسری‌های ساختاری بودجه و حساب جاری، و افزایش ریسک سرمایه‌گذاری در رومانی است. ادامه این روند در ماه‌های آینده تا حد زیادی به ثبات دولت جدید، اجرای اصلاحات مالی و بهبود اعتماد بازارهای بین‌المللی وابسته خواهد بود.
طی یک سال گذشته، لی جدید رومانی (RON) در برابر یورو و دلار آمریکا روند تدریجی اما پیوسته‌ای از تضعیف را تجربه کرده و در مقاطعی به کف‌های تاریخی جدیدی رسیده است. این گزارش به بررسی ارقام کلیدی، عوامل محرک و پیامدهای اقتصادی این کاهش ارزش می‌پردازد. ابتدا روند نرخ برابری یورو/لی (EUR/RON) به صورت توالی تاریخی ارائه شده است: در آغاز سال ۲۰۲۶، نرخ یورو حدود ۵.۰۹۰۵ لی ثبت شد و نسبت به پایان ۲۰۲۵ اندکی تقویت لی مشاهده گردید. با این حال، از بهار ۲۰۲۶ فشار فروش بر لی افزایش یافت؛ به‌طوری که در ۶ مه ۲۰۲۶ نرخ به ۵.۲۶ لی رسید و رکورد تاریخی پیشین شکسته شد. در تابستان و اوایل پاییز ۲۰۲۶، روند نزولی تشدید شد و در ۲۳ سپتامبر ۲۰۲۶ بانک ملی رومانی (BNR) نرخ مرجع ۵.۲۷۸۸ لی در برابر یورو را اعلام کرد که بالاترین سطح تاریخی تا آن تاریخ بود. در اواخر سپتامبر و اوایل اکتبر ۲۰۲۶، نرخ در محدوده ۵.۳۵ لی نوسان داشت؛ به‌عنوان مثال در ۷ اکتبر ۲۰۲۶ نرخ رسمی‌بانک مرکزی اروپا (ECB) برابر ۵.۳۵۲۸ لی گزارش شد.
بر پایه داده‌های سالانه، میانگین نرخ یورو در ۲۰۲۶ حدود ۵.۱۸۳ لی بوده، در حالی که در ۲۰۲۵ میانگین حدود ۵.۰۴۲ لی ثبت شده است؛ این نشان‌دهنده کاهش ارزش تقریبی ۵.۰۴ درصدی لی در بازه ۱۲ ماهه است. به بیان ساده‌تر، قدرت خرید لی در برابر یورو حدود ۵ تا ۵.۵ درصد کاهش پیدا کرده است.
کاهش ارزش در برابر دلار آمریکا نیز روندی مشابه داشته است. لی در برابر دلار نیز لی تضعیف شده است؛ نرخ USD/RON در ۷ اکتبر ۲۰۲۶ به ۴.۷۷۹۶ رسید که نسبت به ۱۲ ماه قبل افزایشی حدود ۹.۱۲ درصدی را نشان می‌دهد. این تضعیف دوگانه (هم در برابر یورو و هم دلار) نشان می‌دهد که فشارها تنها ناشی از تقویت یورو نبوده، بلکه عوامل داخلی و ریسک‌های سرمایه‌گذاری نیز مؤثر بوده‌اند.
جمع‌بندی ارقام کلیدی (اکتبر ۲۰۲۶) به صورت زیر نشان داده شده است:
- نرخ EUR/RON: حدود ۵.۳۵ لی (افزایش تقریبی ۵.۰۴٪ در ۱۲ ماه).
- نرخ USD/RON: حدود ۴.۷۸ لی (افزایش تقریبی ۹.۱۲٪ در ۱۲ ماه).
- کف تاریخی جدید در سپتامبر ۲۰۲۶: ۵.۲۷۸۸ لی در برابر یورو.
- میانگین سالانه ۲۰۲۶: حدود ۵.۱۸۳ لی، در مقابل ۵.۰۴۲ لی در ۲۰۲۵.
عوامل کلیدی تضعیف لی
عوامل کلیدی تضعیف ارزش لی را در عواملی مانند بحران سیاسی و بن‌بست پارلمانی، کسری بودجه، کسری حساب تجاری (تراز تجارت خارجی منفی منفی)، سیاست‌های انقباضی و هدف جلوگیری از تنزل رتبه اعتباری و نقش بانک ملی رومانی (BNR)جستجو کرد. یکی از محرک‌های اصلی، بی‌ثباتی سیاسی و تأخیر در تشکیل دولت پایدار در بخارست بوده است. این وضعیت منجر به تعویق تصویب بودجه، توقف پروژه‌های عمومی و افزایش هزینه استقراض شده و بر اعتماد سرمایه‌گذاران اثر منفی گذاشته است. همچنین برخی تحلیل‌گران برآورد کرده‌اند که این بن‌بست روزانه حدود ۴ میلیون یورو به اقتصاد رومانی هزینه تحمیل می‌کند.
رومانی همچنان با «کسری‌های دوقلو» مواجه است: کسری بودجه بزرگ (یکی از بالاترین‌ها در اتحادیه اروپا) و کسری حساب جاری ناشی از مصرف بالای کالاهای وارداتی. این ساختار، لی را در برابر شوک‌های خارجی و تغییرات ریسک‌پذیری جهانی آسیب‌پذیر کرده است. سیاست‌های انقباضی و هدف جلوگیری از تنزل رتبه اعتباری در اقدامات دولت دیده می‌شود. دولت بولوجان مجموعه‌ای از اقدامات ریاضتی را برای کاهش کسری بودجه اجرا کرده تا از تنزل رتبه اعتباری رومانی به وضعیت بسیار ضعیف جلوگیری کند. با این حال، در کوتاه‌مدت این سیاست‌ها همراه با بی‌ثباتی سیاسی، انتظارات تورمی و نگرانی از رشد اقتصادی را تقویت کرده و بر نرخ ارز اثر گذاشته است. از نقش بانک ملی رومانی نیز نباید به سادگی گذشت. بانک ملی رومانی اعلام کرده که تمام تلاش خود را برای «کنترل اوضاع» و مدیریت نوسانات نرخ ارز به کار می‌بندد؛ با وجود این مداخلات، فشارهای ساختاری و سیاسی باعث شده تضعیف لی ادامه یابد.
پیامدهای اقتصادی کاهش ارزش لی
هرگونه تضعیف لی مستقیماً بر قیمت‌های خرده‌فروشی، قبوض خدمات عمومی و نرخ بهره وام‌های بانکی اثر می‌گذارد و فشار تورمی را افزایش می‌دهد. کاهش ارزش پول ملی هزینه واردات را بالا می‌برد و این افزایش هزینه در نهایت به مصرف‌کننده منتقل می‌شود. تضعیف لی همچنین هزینه بازپرداخت بدهی‌های ارزی دولت و شرکت‌ها را افزایش می‌دهد و می‌تواند ترازنامه‌ها را تحت فشار قرار دهد.
در مجموع، کاهش ارزش لی در یک سال اخیر بازتابی از ترکیب بی‌ثباتی سیاسی، کسری‌های ساختاری بودجه و حساب جاری، و افزایش ریسک سرمایه‌گذاری در رومانی است. ادامه این روند در ماه‌های آینده تا حد زیادی به ثبات دولت جدید، اجرای اصلاحات مالی و بهبود اعتماد بازارهای بین‌المللی وابسته خواهد بود.
تغییرات ارزش یورو در ۱۲ ماه اخیر
طی یک سال گذشته، یورو در برابر دلار آمریکا و سبدی از ارزهای اصلی ابتدا دوره‌ای از تقویت قابل‌توجه را تجربه کرد و سپس در نیمه دوم سال با اصلاح و تضعیف تدریجی مواجه شد.
روند در برابر دلار (EUR/USD) بدین صورت بوده که در اوایل ۲۰۲۵، یورو در محدوده حدود ۱.۰۸ دلار معامله می‌شد. در بهار و به‌ویژه سه‌ماهه دوم ۲۰۲۵، یورو با جهش تقویتی مواجه شد و تا حدود ۱.۱۸ دلار صعود کرد؛ یعنی افزایشی نزدیک به ۹ درصد در بازه کوتاه‌مدت. این تقویت عمدتاً ناشی از بهبود وضعیت ریسک نسبت به یورو، انتظارات مثبت‌تر درباره چشم‌انداز اقتصادی منطقه یورو و تضعیف نسبی دلار تحت تأثیر تغییر ترجیحات سرمایه‌گذاران و شوک‌های حق بیمه ریسک بود. با این حال، از اواخر ۲۰۲۵ و در طول ۲۰۲۶، یورو بخشی از عایدی‌های خود را از دست داد. در اکتبر ۲۰۲۶ نرخ EUR/USD به حدود ۱.۱۱۷–۱.۱۱۸ دلار رسیده که نسبت به اوج‌های ۲۰۲۵ کاهش محسوس و نسبت به ۱۲ ماه قبل افتی حدود ۳.۹ درصد را نشان می‌دهد. عملکرد در برابر سایر ارزهای اصلی نیز کمابیش یکسان بوده است.
عوامل کلیدی تغییرات ارزش یورو را می‌توان در عوامل زیر جستجو کرد:
- شوکه‌های حق بیمه ریسک (UIP risk premium): تغییر ترجیحات سرمایه‌گذاران نسبت به اوراق قرضه خارجی و ادراک ریسک، محرک اصلی نوسانات نرخ ارز یورو در ۲۰۲۵ بوده است.
- سیاست‌های پولی و رشد اقتصادی: انتظار انقباض بیشتر فدرال رزرو در مقاطعی فشار نزولی بر یورو ایجاد کرد، در حالی که بهبود چشم‌انداز رشد منطقه یورو و پایان چرخه کاهش نرخ بهره ECB از یورو حمایت نمود.
- قیمت انرژی: کاهش قیمت نفت در اواخر ۲۰۲۵ به نفع یورو (به‌عنوان واردکننده خالص انرژی) عمل کرد؛ در مقابل، افزایش قیمت‌های انرژی در گذشته به تضعیف یورو کمک کرده بود.
- عوامل ژئوپلیتیک و تجاری: اعلامیه‌های تعرفه‌ای آمریکا علیه متحدان ناتو و تحولات مربوط به خاورمیانه در ۲۰۲۶ موجب نوسانات کوتاه‌مدت در EUR/USD شد، اما تأثیر پایداری بر NEER یورو نگذاشت.
جمع‌بندی ارقام کلیدی (اکتبر ۲۰۲۶) تغییرات یورو به صورت ذیل است:
- EUR/USD: حدود ۱.۱۱۸ دلار (کاهش تقریبی ۳.۹٪ در ۱۲ ماه).
- اوج ۲۰۲۵: حدود ۱.۱۸ دلار (تقویت نزدیک به ۹٪ در سه‌ماهه دوم ۲۰۲۵).
- NEER یورو: تقویت ۷.۳٪ از فوریه تا دسامبر ۲۰۲۵، سپس ثبات نسبی در ۲۰۲۶.
در مجموع، یورو در ۱۲ ماه اخیر ابتدا با موجی از تقویت مواجه شد و سپس تحت تأثیر تغییر انتظارات سیاست پولی، ریسک‌های ژئوپلیتیک و اصلاح دلار، بخشی از عایدی (افزایش) خود را پس داد.
فهرست لینک‌های منابع