واگذاری شرکت ملی هواپیمایی پاکستان (PIA)به روایت رسانه‌های این کشور

تلاش فعلی دولت برای واگذاری شرکت ملی هواپیمایی پاکستان مسبوق به سابقه است و در دو مرحله قبل در دوسال گذشته انجام ولی توفیقی نداشته است. در مزایده‌ای که در تاریخ 02/10/1404 (23دسامبر 2025) برگزار شد، 75٪ از سهام شرکت ملی هواپیمایی پاکستان (PIA) با پیشنهاد کل 135 میلیارد روپیه (حدود 482 میلیون دلار) به بخش خصوصی واگذار گردید.[1] از این مبلغ، حدود 10 میلیارد روپیه[2] به صورت نقدی به دولت پرداخت شد و مابقی به‌صورت سرمایه‌گذاری درون‌شرکتی برای تقویت فعالیت‌ها و ناوگان اختصاص داده خواهد شد. [3] دولت هنوز 25 ٪ سهام باقیمانده را در اختیار دارد و تصمیم نهایی درباره آن در آینده گرفته خواهد شد.[4]

شرکت بین المللی هواپیمایی پاکستان Pakistan International Airlines (PIA) حامل پرچم ملی پاکستان، سال‌ها با مشکلات مالی، بدهی‌های عظیم و ضعف مدیریت روبرو بوده است.[5] دولت پاکستان در چارچوب برنامه‌های اصلاح اقتصادی و کاهش بار مالی فرایند خصوصی‌سازی این شرکت را در سال 2025 آغاز کرد و در 23 دسامبر 2025 آن را به مرحله اجرا گذاشت تا بخشی از سهام را به بخش خصوصی واگذار کند. هدف اصلی این واگذاری بازسازی عملیات شرکت هواپیمایی، جذب سرمایه و تقویت رقابت در بازار هوایی است.[6] دولت پاکستان در دو سال گذشته تلاش های ناموفقی برای واگذاری شرکت ملی هواپیمایی کشور به بخش خصوصی داشته است که چندان در این مسیر موفق نبوده است؛

-اولین تلاش ناموفق اکتبر 2024 بود. در برگزاری مناقصه برای واگذاری شرکت ملی هواپیمایی این کشور ، تنها یک پیشنهاد 36 میلیون دلاری داشته است که با رقم پیشنهادی دولت فاصله معناداری داشت. رقمی‌که دولت پیشتهاد نموده بود 300 میلیون دلار بود. بسیاری از خریداران بالقوه دارای دغدغه و نگرانی جدی در خصوص بدهی‌های شرکت هواپیمایی و همچنین مسایل مالیاتی شرکت هواپیمایی بوده است.

-دومین تلاش تاموفق اوایل سال2025 میلادی بود. در دومین تلاش دولت برای واگذاری شرکت ملی هواپیمایی کشور به بخش خصوصی سرمایه گذار با پیشنهاد مبلغی که آنهم با رقم پیشنهادی دولت فاصله چندانی داشته است و این بار نیز دولت در واگذاری سهام هواپیمایی به بخش خصوصی توفیقی نداشت...

در مرحله سوم دولت با انجام اقداماتی توانسته است نظر خریداران را در مناقصه سوم به خرید سهام هواپیمایی در مناقصه جلب نماید. آقای عثمان باجوا دبیر کمیسیون خصوصی سازی دولت در تیر ماه سالجاری اعلام کرده بود دولت برای رغبت سرمایه گذاران جهت خرید و سرمایه گذاری در سهام هواپیمایی کشور موارد زیر را به عهده گرفته است؛

• - پرداخت 268 میلیارد روپیه[7] از بدهی‌های بانکی شرکت هواپیمایی ملی پاکستان؛
• - تسویه 170 میلیارد روپیه از بدهیی‌های شرکت هواپیمایی ملی به دولت؛
• - پرداخت 188 میلیارد روپیه بدهی قدیمی‌شرکت هواپیمایی ملی به نهاد ها و سازمان‌های خدماتی ؛
• - حل و فصل پرداخت 44 میلیارد روپیه بدهی به کارمندان شرکت هواپیمایی ملی کشور.
• با اقداماتی که از سوی دولت برای واگذاری سهام شرکت ملی هواپیمایی پاکستان انجام گردید این بار دولت موفق شد سهام آن شرکت را به بخش خصوصی واگذار نماید.

ترکیب کنسرسیوم خریدار و نقش شرکت‌ها (شراکت شرکت‌های پاکستانی )

کنسرسیوم برنده واگذاری به رهبری  Arif Habib Corporation Limited  تشکیل شده است.

این کنسرسیوم شامل چند شرکت بزرگ با زمینه‌های مختلف اقتصادی است:

➡️ Arif Habib Corporation Limited  شرکت اصلی هدایت‌کننده؛
➡️ Fatima Fertilizer Company Limited  شرکت بزرگ در صنعت کود و مواد شیمیایی؛
➡️ City Schools (Pvt) Ltd  شبکه مدارس خصوصی؛
➡️ Lake City Holdings (Pvt) Ltd  شرکت توسعه املاک؛

 Fauji Fertilizer Company Limited (قبلاً در مرحله مناقصه حضور داشت و سپس به کنسرسیوم پیوست) به‌عنوان شریک سرمایه‌ای و نهادی قوی در ترکیب حضور دارد.

این مجموعه‌ها نشان می‌دهد که کنسرسیوم نه تنها شرکت‌های سرمایه‌گذاری مالی بلکه شرکت‌های صنعتی، آموزشی و توسعه املاک را در بر می‌گیرد  که همین تنوع به تقویت عملیاتی و مدیریت شرکت کمک می‌کند.[8]

هزینه خرید و تعهدات سرمایه‌ای شرکت های پاکستانی

مبلغ کل پیشنهادی برای 75٪ سهام برابر با 135 میلیارد روپیه بوده است.[9] از این مبلغ، حدود 10 میلیارد روپیه به دولت به صورت نقدی پرداخت شده و بقیه به عنوان تأمین سرمایه و سرمایه‌گذاری برای بهبود شرکت خواهد بود. علاوه بر مبلغ پرداختی خرید سهام، کنسرسیوم متعهد به سرمایه‌گذاری بیشتر در شرکت برای ارتقای ناوگان، خدمات و توسعه عملیات است اقدامی‌که برای احیای شرکت ضروری بوده و در قرارداد خصوصی‌سازی مورد تأکید قرار گرفته است.[10

اختیار خرید 25٪ سهام باقیمانده از شرکت ملی هواپیمایی پاکستان

کنسرسیوم Arif Habib حق دارد در مدت 90 روز (سه ماه) سهام باقیمانده (25٪) را نیز خریداری کند، که در صورت انجام این خرید PIA  کاملاً خصوصی خواهد شد.[11] ارزش تقریبی این باقی مانده حدود 45 میلیارد روپیه تخمین زده می‌شود و فروش آن می‌تواند به دولت منافع بیشتر مالی برساند.[12]

اشتغال (Staff) و نیروی انسانی در شرکت هواپیمایی پاکستان

شرکت ملی هواپیمایی پاکستان(PIA) در سال‌های اخیر برنامه‌هایی برای کاهش نیروی انسانی داشت تا هزینه‌ها را کاهش دهد و بهره‌وری را افزایش دهد[13]. تعداد واقعی کارکنان شرکت به حدود 6,500 تا 9,500 نفر تخمین زده شده است، (متشکل از پرسنل رسمی، قراردادها و شاغلان در بخش‌های مختلف).[14] در قرارداد واگذاری مقرر شده است که هیچ کدام از کارکنان ظرف حداقل یک سال از زمان واگذاری نباید اخراج یا قراردادشان بدون رضایت تغییر کند.[15]

 ناوگان شرکت ملی هواپیمایی و طرح توسعه در آینده

مجموعه رسمی ناوگان شرکت ملی هواپیمایی پاکستان(PIA) شامل 34 فروند هواپیما است، که عملیات پروازی و خدمات در مسیرهای داخلی و بین‌المللی را پوشش می‌دهد.[16] کنسرسیوم اعلام کرده که قصد دارد در چند مرحله ناوگان را توسعه دهد  مثلاً افزایش آن به حدود 38 فروند در فاز اول و سپس تا 64 فروند در آینده.[17]

دارایی‌ها، دفاتر و شبکه عملیاتی

 شرکت ملی هواپیمایی پاکستان(PIA) همچنین دارای چندین دفتر منطقه‌ای و دفاتر مرکزی در شهرهای مهم پاکستان است شامل دفاتر در کراچی، اسلام‌آباد و لاهور و شبکه عملیات هوایی در مسیرهای مختلف. علاوه بر ناوگان و دفاتر، شرکت دارایی‌هایی از قبیل املاک و حقوق بهره‌برداری نیز دارد که در ارزش کل شرکت نقش دارند.[18]

 چالش‌ها و فرصت‌های آینده برای شرکت هواپیمایی ملی پاکستان

-کاهش بار مالی دولت:  واگذاری PIA بخش قابل توجهی از بار هزینه‌های سالانه دولت را حذف می‌کند و به جذب سرمایه کمک می‌کند.

-تضمین حفظ نیروی انسانی: قرارداد واگذاری شامل حفظ حقوق کارکنان برای حداقل یک‌سال است تا از ناآرامی‌ها جلوگیری شود.[19]

 -توسعه ناوگان و خدمات برنامه‌های توسعه ناوگان و بهبود خدمات می‌تواند سهم بازار شرکت را افزایش دهد.[20]

 -فضای رقابتی و جذب سرمایه مشارکت شرکت‌های مختلف در کنسرسیوم نشان‌دهنده تمایل بخش خصوصی به سرمایه‌گذاری در حوزه حمل‌ونقل هوایی است.[21]

اصغری اوجاکی

نمایندگی جمهوری اسلامی ایران -کراچی

[1] - https://dunyanews.tv/en/Business/925397-pakistan-international-airlines-sold-as-arif-habib-secures-75pc-stake

[2] - هر دلار امریکا برابر است با 280 روپیه پاکستان(واحد پول ملی)

[3]-https://profit.pakistantoday.com.pk/2025/12/25/imf-closely-monitored-pia-sale-as-key-test-for-pakistans-privatisation-reforms-says-advisor

[4] -https://arynews.tv/arif-habib-no-final-decision-on-buying-pia-remaining-25-shares

[5] -https://www.express.pk/story/2792874/pia-assets-total-value-and-assets-details-revealed-2792874

 

[6] https://english.sunonews.tv/pakistan/middle%20east/pia-finally-sold-as-arif-habib-consortium-wins-auction-with-rs135-billion-bid/1766430000-11523

[7] -هر دلار امریکا برابر است با 280 روپیه پاکستان(واحد پول ملی)

[8] -https://profit.pakistantoday.com.pk/2025/12/29/inside-pias-second-coming

[9] -https://dunyanews.tv/en/Business/925397-pakistan-international-airlines-sold-as-arif-habib-secures-75pc-stake

[10] - https://profit.pakistantoday.com.pk/2025/12/25/imf-closely-monitored-pia-sale-as-key-test-for-pakistans-privatisation-reforms-says-advisor

[11] -https://arynews.tv/arif-habib-no-final-decision-on-buying-pia-remaining-25-shares

[12] -https://startuppakistan.com.pk/arif-habib-consortium-plans-to-expand-pia-fleet-to-64-aircraft-after-rs-135-billion-takeover

[13] -https://www.express.pk/story/2792874/pia-assets-total-value-and-assets-details-revealed-279287 4   

[14] -https://kse.com.pk/final-bidders-emerge-for-pia-as-december-23-sale-nears  

[15] -https://profit.pakistantoday.com.pk/2025/12/25/imf-closely-monitored-pia-sale-as-key-test-for-pakistans-privatisation-reforms-says-advisor

[16] -https://pakistanintheworld.pk/live/pia-bidding-won-by-consortium-of-arif-habib-fatima-fertilizer-city-school-real-estate-lake-city-75-stakes-for-135-billion-pkr-lucky-cement-losses-fauji-fertilizer-joins-the-winner

[17] -https://startuppakistan.com.pk/arif-habib-consortium-plans-to-expand-pia-fleet-to-64-aircraft-after-rs-135-billion-takeover

[18] -https://pakistanintheworld.pk/live/pia-bidding-won-by-consortium-of-arif-habib-fatima-fertilizer-city-school-real-estate-lake-city-75-stakes-for-135-billion-pkr-lucky-cement-losses-fauji-fertilizer-joins-the-winner

 

[19] -https://profit.pakistantoday.com.pk/2025/12/25/imf-closely-monitored-pia-sale-as-key-test-for-pakistans-privatisation-reforms-says-advisor

[20] - https://startuppakistan.com.pk/arif-habib-consortium-plans-to-expand-pia-fleet-to-64-aircraft-after-rs-135-billion-takeover

[21] -https://profit.pakistantoday.com.pk/2025/12/29/inside-pias-second-coming