اخبار اقتصادی آلمان

گزیدۀ اخبار و تحولات اقتصادی آلمان در نیمه اول دی ماه 1404 مندرج در رسانه‌های این کشور به شرح زیر ارائه می‌گردد:

  افزایش حداقل دستمزد در دو مرحله از ۱۲٫۸۲ به ۱۳٫۹۰ و سپس به ۱۴٫۶۰ یورو

رقم ۱۵ یورو که در قرارداد ائتلافی دولت آمده است، فعلاً محقق نخواهد شد. در سال‌های ۲۰۲۶ و ۲۰۲۷ حداقل دستمزد در مجموع ۱۴ درصد افزایش می‌یابد. مؤسسه ایفو نگران کاهش اشتغال است.

بر اساس محاسبات اداره فدرال آمار آلمان، حدود ۶٫۶ میلیون شاغل از افزایش حداقل دستمزد در ماه ژانویه منتفع خواهند شد. این بدان معناست که در حال حاضر حدود ۱۷ درصد از شاغلان، دستمزدی ساعتی کمتر از ۱۳٫۹۰ یورو دریافت می‌کنند.

طبق آمار، زنان به‌طور میانگین بیش از مردان از این افزایش سود می‌برند. در حدود ۲۰ درصد از مشاغلی که توسط زنان انجام می‌شود، دستمزد ساعتی افزایش می‌یابد، در حالی که این سهم در میان مردان ۱۴ درصد است. بیشترین تأثیر مربوط به بخش هتلداری و رستوران‌داری با ۵۶ درصد و همچنین کشاورزی و جنگلداری است؛ بخشی که در آن، ۴۳ درصد از مشاغل در حال حاضر با دستمزدی کمتر از ۱۳٫۹۰ یورو در ساعت پرداخت می‌شوند.

افزایش حداقل دستمزد به‌ویژه در حوزه مشاغل خرد و کم‌درآمد (مینی‌جاب) محسوس است. بر اساس محاسبات مؤسسه وابسته به آژانس فدرال کار، حدود ۳۹ درصد از مینی‌جاب‌ها تحت تأثیر قرار می‌گیرند. در مقابل، سهم مشاغل پاره‌وقت و تمام‌وقت مشمول بیمه اجتماعی تنها حدود ۹ درصد و ۳ درصد است.

سقف درآمد مینی‌جاب‌ها در ماه ژانویه از ۵۵۶ به ۶۰۳ یورو افزایش می‌یابد. بنابراین، پرداخت حق بیمه‌های اجتماعی تنها از درآمد ماهانه ۶۰۴ یورو به بالا الزامی خواهد بود.

واکنش شرکت‌ها نشان می‌دهد که این افزایش در شرایط فعلی ضعف اقتصادی، به‌ویژه آسیب‌زا است.
بر اساس نظرسنجی مؤسسه ایفو مونیخ، ۲۲ درصد از کارفرمایانی که تحت تأثیر افزایش حداقل دستمزد قرار می‌گیرند، قصد دارند نیروی کار خود را کاهش دهند.

در نظرسنجی ایفو، به‌ویژه شرکت‌های فعال در هتلداری و رستوران‌داری (۷۷ درصد از شرکت‌های مورد بررسی)، خرده‌فروشی (۷۱ درصد)، صنایع نساجی و پوشاک (۶۲ درصد) و صنایع غذایی و محصولات مصرفی (۵۹ درصد) از برنامه‌های خود برای کاهش مشاغل خبر داده‌اند. کمترین تأثیر مربوط به بخش ساخت‌وساز است، چرا که در این بخش حداقل دستمزد صنفی بالاتری اعمال می‌شود.

https://www.tagesspiegel.de/wirtschaft/von-1282-auf-1390-auf-1460-euro-mindestlohn-steigt-in-zwei-stufen-15076955.html

 

 کار نیروی خانگی به صورت غیر قانونی(سیاه)

نزدیک به چهار میلیون خانوار در آلمان به‌طور غیرقانونی از نیروی کمک‌خانگی استفاده می‌کنند. چرا این‌همه خانواده از ثبت رسمی خودداری می‌کنند و در واقع چه میزان پول در این چرخه جابه‌جا می‌شود؟

9 نفر از هر ۱۰ خانواری که نیروی کمک‌خانگی دارند، این نیرو را به‌صورت غیرقانونی به کار می‌گیرند. این رقم معادل حدود چهار میلیون خانوار در آلمان است. این اعداد از گزارش جدید مؤسسه اقتصاد آلمان در کلن (IW) به دست آمده است.

دلایل اشتغال غیرقانونی متنوع است: بر اساس یک نظرسنجی، یک‌چهارم پاسخ‌دهندگان اعلام کرده‌اند که خودِ نیروی کمک‌خانگی به دلایل مختلف تمایلی به ثبت رسمی ندارد. حدود ۱۵ درصد گفته‌اند که به دلیل بالا بودن هزینه‌های اشتغال قانونی، نیروی کمک‌خانگی را به‌صورت غیرقانونی به کار گرفته‌اند. ۸ درصد نیز عنوان کرده‌اند که ثبت قانونی به دلیل موانع و پیچیدگی‌های اداری با شکست مواجه می‌شود. اما مهم‌ترین دلیل، که نزدیک به ۳۵ درصد از پاسخ‌دهندگان به آن اشاره کرده‌اند، این است که نیروی کمک‌خانگی صرفاً «کمک همسایگی» ارائه می‌دهد و بنابراین مشمول الزام ثبت نیست. با این حال، مفهوم «کمک همسایگی» موسع تفسیر می‌شود؛ چراکه در بسیاری از موارد، فعالیت‌ها در واقع مشمول الزام ثبت و بیمه هستند.

بر اساس گزارش IW، هزینه یک نیروی کمک‌خانگی که به‌صورت غیرقانونی یا در قالب مینی‌جاب به کار گرفته می‌شود، بسته به منطقه، میزان تجربه شغلی و قابل‌اعتماد بودن، بین ۱۵ تا ۲۵ یورو در ساعت است. در مجموع، این وضعیت در سال ۲۰۲۳ به گردش مالی چند میلیارد یورویی انجامیده است: ۸٫۶۳ میلیارد یورو برای اشتغال منظم یا موردی نیروی کمک‌خانگی پرداخت شده، بدون آن‌که مالیاتی بر آن اعمال شود.

در ماه نوامبر، پارلمان آلمان قانونی را تصویب کرد که اختیارات بیشتری به «اداره کنترل مالی کار سیاه» (FKS) برای مقابله با اشتغال غیرقانونی می‌دهد اما خانوارهای خصوصی از دایره این نظارت‌ها خارج می‌مانند. انجام بازرسی‌های بیشتر در فضای خصوصی به دلیل اصل «مصونیت منزل» که در ماده ۱۳ قانون اساسی آلمان تصریح شده، امکان‌پذیر نیست. طبق این گزارش، خانه‌های خصوصی اغلب به‌عنوان محل کار رسمی در نظر گرفته نمی‌شوند.

حتی در موارد اشتغال بلندمدت که سطح بالایی از اعتماد میان طرفین وجود دارد، افراد معمولاً از ایجاد تعهد قراردادی پرهیز می‌کنند. همچنین پرداخت دستمزد در دوران بیماری یا مرخصی، اغلب امری غیرمعمول یا حتی نامطلوب تلقی می‌شود.

https://www.tagesschau.de/wirtschaft/verbraucher/schwarzarbeit-haushaltshilfen-106.html

 

ثبت بهترین سال بورسی داکس (بورس آلمان)  از سال ۲۰۱۹ تا کنون

با وجود رکود اقتصادی در آلمان، شاخص داکس(DAX)  در سال ۲۰۲۵ نزدیک به یک‌چهارم رشد کرد. سهام صنایع نظامی‌به‌ویژه در این سال بیشترین بهره را بردند، هرچند سرمایه‌گذاران نسبت به شکل‌گیری حباب نگران هستند.

در آخرین روز معاملاتی سال، بازار سهام آلمان رشد قابل‌توجهی را تجربه کرد و بدین ترتیب بهترین سال بورسی خود از سال ۲۰۱۹ تاکنون را به پایان رساند. شاخص دکس از مرز ۲۴٬۵۰۰ واحد عبور کرد و با ۰٫۵۷ درصد افزایش در سطح ۲۴٬۴۹۰٫۴۱ واحد بسته شد. به این ترتیب، این شاخص به رکورد تاریخی ۲۴٬۷۷۱ واحدی که در ماه اکتبر ثبت شده بود، نزدیک شد.

در ماه دسامبر، دکس ۲٫۷ درصد افزایش یافت و در مجموع سال ۲۰۲۵ را با رشد ۲۳ درصدی به پایان رساند؛ رقمی‌که آن را به بهترین عملکرد سالانه از ۲۰۱۹ تبدیل می‌کند. بدین ترتیب، مهم‌ترین شاخص بورس آلمان عملکردی به‌مراتب بهتر از شاخص اصلی منطقه یورو (EuroStoxx) و همچنین شاخص داوجونز (بورس آمریکا) داشت.

در معاملات کوتاه‌شده روز سه‌شنبه، دفاتر معاملاتی از ساعت ۱۴ بسته شد. بسیاری از سرمایه‌گذاران در فاصله میان تعطیلات پایان سال اساساً از بازار دور ماندند که این امر به حجم بسیار پایین معاملات و در نتیجه نوسانات شدیدتر قیمت در برخی نمادهای خاص انجامید.

عملکرد قدرتمند دکس در تضاد آشکار با رکود اقتصادی آلمان قرار دارد. با این حال، سرمایه‌گذاران معمولاً به شرایط فعلی توجه ندارند، بلکه تمرکز آن‌ها بر سودهای آینده است. افزون بر این، ۴۰ شرکت حاضر در شاخص دکس ساختاری بین‌المللی دارند و بخش عمده درآمد خود را از خارج از آلمان کسب می‌کنند.

مهم‌ترین موضوع ژئوپلیتیکی همچنان وضعیت اوکراین است. سهام شرکت‌های تسلیحاتی راین‌متال، هنزولت و رِنک تا ۲٫۳ درصد افزایش یافت.

همچنین سهام شرکت شیمی تخصصیAlzchem  با ۵٫۶ درصد رشد مواجه شد و سود سالانه آن به ۱۷۲ درصد رسید. این شرکت ماده اولیه‌ای برای تولید مواد منفجره تولید می‌کند و سهام آن از افزایش تقاضا در بخش صنایع دفاعی بهره‌مند شده است.

https://www.spiegel.de/wirtschaft/frankfurt-am-main-dax-legt-bestes-boersenjahr-seit-2019-hin-a-520ffc8d-2755-49cc-a547-adfa746a4ec1

 

انتظار رشد قیمت‌ها در آغاز سال

پس از رشدهای قابل‌توجه قیمت‌ها در سال گذشته، این احتمال وجود دارد که بازارهای سهام به مسیر صعودی خود ادامه دهند. با این حال، در ابتدا انتظار می‌رود معاملات با احتیاط و آرامش آغاز شود.

در بازار سهام آلمان، شروعی آرام برای سال ۲۰۲۶ در حال شکل‌گیری است. کارگزاری IG شاخص داکس را صبح جمعه، حدود دو ساعت پیش از آغاز معاملات، در سطح ۲۴٬۵۳۷ واحد برآورد کرد که معادل رشد ۰٫۲ درصدی است. طلا و نقره نیز پس از رشدهای چشمگیر خود در سال ۲۰۲۵ همچنان مورد توجه سرمایه‌گذاران قرار دارند.

از آنجا که بیشتر سرمایه‌گذاران از هفته معاملاتی کوتاه بین تعطیلات سال نو برای استراحت استفاده می‌کنند، انتظار می‌رود تحرک اصلی بازار سهام در آلمان از هفته آینده آغاز شود. با این حال، به‌ویژه در سهام شرکت‌های کوچک‌تر، در شرایط حجم پایین معاملات، نوسانات بزرگ‌تر نیز دور از انتظار نیست.

پس از سال بسیار قدرتمند بورس در ۲۰۲۵ که شاخص داکس ۲۳ درصد رشد کرد، در کنار موضوع همیشگی هوش مصنوعی که برخی ناظران نسبت به وقوع یک اصلاح قیمتی قابل‌توجه در آن طی آینده‌ای نه‌چندان دور هشدار می‌دهند، جنگ اوکراین همچنان در کانون توجه قرار دارد. پیشرفت جدی در این زمینه همچنان حاصل نشده است. علاوه بر این، ممکن است در سال ۲۰۲۶ تنش میان چین و تایوان نیز بیش از گذشته مورد توجه بازارها قرار گیرد. در مجموع، کارشناسان بازار فعلاً انتظار افزایش قیمت‌ها را دارند.

https://www.tagesschau.de/wirtschaft/finanzen/marktberichte/marktbericht-116.html

 

عدم افزایش تعداد افراد شاغل در سال ۲۰۲۵ برای نخستین بار از زمان همه‌گیری کرونا

برای اولین بار از زمان همه‌گیری کرونا، تعداد افراد شاغل در آلمان راکد مانده است. این موضوع تنها به کندی اقتصاد مربوط نمی‌شود، بلکه با تحولات جمعیتی نیز ارتباط دارد.

در آلمان، سال گذشته برای نخستین بار از زمان همه‌گیری کرونا، تعداد شاغلین افزایش نیافت. بر اساس برآورد اولیه اداره آمار فدرال، در سال ۲۰۲۵ حدود ۴۶٫۰ میلیون نفر شاغل بودند که این رقم ۵ هزار نفر کمتر از سال ۲۰۲۴ است. در سال ۲۰۲۴، تعداد افراد شاغل به بالاترین سطح خود از زمان اتحاد مجدد آلمان در سال ۱۹۹۰ رسیده بود. به این ترتیب، روند مثبت اشتغال که از سال ۲۰۲۱ ادامه داشت، متوقف شد. آخرین بار کاهش تعداد شاغلان به سال کرونایی ۲۰۲۰ بازمی‌گشت.

تحولات سال ۲۰۲۵ در بسیاری از بخش‌ها جهت معکوس داشت. در بخش تولید صنعتی، تعداد کارکنان به‌طور قابل توجهی ۱۴۳ هزار نفر کاهش یافت و به ۷٫۹ میلیون نفر رسید. در بخش ساخت‌وساز نیز تعداد شاغلان ۲۳ هزار نفر کاهش یافت و به ۲٫۶ میلیون نفر رسید. در بخش کشاورزی و جنگلداری نیز تعداد شاغلان کاهش پیدا کرد؛ روندی که سال‌هاست ادامه دارد.

در مقابل، در بخش خدمات عمومی و همچنین حوزه‌های آموزش و بهداشت، تعداد کارکنان ۲۰۵ هزار نفر افزایش یافت. بر اساس اعلام اداره آمار، بخش بهداشت بیشترین سهم را در این رشد داشته است. همچنین تعداد شاغلان در بخش خدمات مالی و بیمه نیز افزایش نشان داد.

از سوی دیگر، ارائه‌دهندگان خدمات کسب‌وکار که به چرخه‌های اقتصادی حساس هستند، اقدام به کاهش نیروی انسانی کردند. برای مثال، در بخش اشتغال موقت تعداد کارکنان نسبت به سال ۲۰۲۴ حدود ۶۴ هزار نفر کاهش یافت و در بخش اطلاعات و ارتباطات نیز ۱۰ هزار نفر کمتر شد. در بخش‌های تجارت، حمل‌ونقل و مهمان‌نوازی، تعداد شاغلان تنها اندکی و در حدود ۰٫۱ درصد کاهش یافت. به گفته اداره فدرال آمار، سه نفر از هر چهار نفر شاغل در آلمان در بخش خدمات فعالیت می‌کنند.

اداره آمار فدرال، علاوه بر ضعف شرایط اقتصادی، اثرات روزافزون تغییرات جمعیتی را از دلایل اصلی رکود در بازار کار عنوان می‌کند. در مقابل نسل‌های پرجمعیت موسوم به «بیبی‌بومر» که به سن بازنشستگی می‌رسند، تعداد کمتری از نیروی کار جوان وارد بازار کار می‌شود. در عین حال، مهاجرت نیروی کار خارجی ادامه داشته و زنان و افراد مسن‌تر نیز به‌طور فزاینده‌ای در بازار کار مشارکت می‌کنند.

https://www.tagesschau.de/wirtschaft/arbeitsmarkt/erwerbstaetige-2025-100.html

 

عبور دارایی مالی آلمانی‌ها از مرز ۱۰ تریلیون یورو

بر اساس برآوردها، مجموع دارایی‌های مالی خانوارهای آلمانی برای نخستین بار از مرز ۱۰ تریلیون یورو عبور کرده است؛ رشدی که بخشی از آن به افزایش سرمایه‌گذاری در بازار سهام بازمی‌گردد.

طبق محاسبات بانک DZ، دارایی مالی اسمی خانوارها در سال ۲۰۲۵ نسبت به سال قبل بیش از شش درصد، معادل حدود ۶۰۰ میلیارد یورو، افزایش یافته و به ۱۰٫۰۳ تریلیون یورو رسیده است. انتظار می‌رود این روند در سال ۲۰۲۶ نیز ادامه یابد و با وجود کاهش احتمالی سود بورس و افت جزئی نرخ پس‌انداز، حجم دارایی‌های مالی تا حدود ۱۰٫۵ تریلیون یورو افزایش پیدا کند.

آلمانی‌ها همچنان از بالاترین نرخ‌های پس‌انداز در جهان برخوردارند. اگرچه در سال ۲۰۲۵ میزان پس‌انداز کمتر از سال قبل بود، اما نرخ پس‌انداز با حدود ۱۰٫۴ درصد همچنان در سطحی بالا قرار داشت. این بدان معناست که به‌طور متوسط از هر ۱۰۰ یورو درآمد قابل‌تصرف، بیش از ۱۰ یورو پس‌انداز شده است.

با این حال، بخش زیادی از این پس‌اندازها همچنان در حساب‌های بانکی با سود پایین نگهداری می‌شود که در شرایط تورمی‌به کاهش قدرت خرید منجر می‌شود. در مقابل، خانوارهایی که در سال‌های اخیر وارد بازار سهام شده‌اند، برای سومین سال متوالی از رشد قابل‌توجه قیمت سهام و صندوق‌ها بهره‌مند شدند؛ به‌طوری‌که تنها در سال ۲۰۲۵ حدود ۲۹۰ میلیارد یورو از رشد دارایی‌ها به این بخش مربوط بوده است.

در عین حال، این ثروت به‌طور نابرابر توزیع شده است. بنا بر داده‌های پیشین بانک مرکزی آلمان، حدود نیمی از کل دارایی‌های مالی در اختیار ۱۰ درصد ثروتمندترین خانوارها قرار دارد، در حالی که نزدیک به ۲۰ میلیون خانوار کم‌درآمد تنها مالک حدود هشت درصد از این دارایی‌ها هستند.

https://www.capital.de/geld-versicherungen/aktien-machen-reich--vermoegen-der-deutschen-reisst-10-billionen-grenze-37005494.html

 

کارکنان هندی در آلمان دارای میانگین بالاترین دریافتی حقوق 

طبق یک مطالعه، کارگران هندی بیشترین درآمد را در آلمان دارند. طبق گزارش موسسه اقتصادی آلمان (IW) که وابسته به کارفرمایان است، میانگین دستمزد ناخالص در سال 2024 حدود 5393 یورو بوده است .

اتریشی‌ها با دریافت میانگین۵۳۲۲ یورو، آمریکایی‌ها، ۵۳۰۷ یورو و ایرلندی‌ها ۵۲۳۳ یورو در رتبه‌های بعدی قرار دارند. کارگران آلمانی میانگین درآمد ناخالص ۴۱۷۷ یورو دارند، در حالی که کارگران خارجی به طور کلی ۳۲۰۴ یورو درآمد دارند.

طبق این گزارش، دلیل درآمد بالای کارگران هندی، سطح حقوق بالاتر در موقعیت‌های فنی است. بسیاری از هندی‌ها در آلمان در حرفه‌های علوم، فناوری، مهندسی و ریاضیات کار می‌کنند. تعداد آنها بین سال‌های ۲۰۱۲ تا ۲۰۲۴ تقریباً نه برابر شده و به بیش از ۳۲۸۰۰ نفر رسیده است. حدود یک سوم از هندی‌های شاغل تمام وقت ۲۵ تا ۴۴ ساله در این بخش کار می‌کنند.

طبق این مطالعه، این توسعه همچنین به افزایش شدید دانشجویان هندی شاغل به تحصیل در آلمان نسبت داده می‌شود بطوریکه بسیاری از آنها پس از فراغت از تحصیل، در آلمان مانده و در حوزه‌های تحقیقات مشغول به کار شده اند. تعداد درخواست‌های ثبت اختراع سالانه از مخترعان هندی‌تبار بین سال‌های ۲۰۰۰ تا ۲۰۲۲ دوازده برابر افزایش یافته است.  

دلیل دیگر دستمزدهای بالا  که شامل مهاجران اتریش و آمریکا نیز می‌گردد، این است که بسیاری از کارکنان در مراکز شهری اقتصادی قوی با سطوح دستمزد بالاتر کار می‌کنند.

 از سال ۲۰۱۲، دولت آلمان به طور خاص نیروی کار ماهر را از کشورهای ثالث، به ویژه در حوزه علوم، فناوری، مهندسی و ریاضیات جذب کرده است.

https://www.tagesschau.de/wirtschaft/arbeitsmarkt/einkommen-fachkraefte-nationalitaet-100.html

 

انتقاد از توافق پرهزینه تعدیل نیرو در تیسن‌کروپ

توافق اخیر شرکت تیسن‌کروپ با شورای کارگری درباره کاهش نیروی انسانی در بخش فولاد با انتقادهایی همراه شده است. منتقدان می‌گویند این توافق که اندکی پیش از کریسمس نهایی شده، فرآیند تعدیل نیرو را به سازوکاری پرهزینه و پیچیده تبدیل کرده و فشار مالی بیشتری بر این شرکت زیان‌ده وارد می‌کند.

بر اساس این توافق که با عنوان «بازسازی بخش فولاد» منتشر شده، اخراج اجباری کارکنان تا سال ۲۰۳۰ ممنوع است. در عین حال، برای کارکنانی که شغل خود را از دست می‌دهند، بسته‌های حمایتی گسترده‌ای در نظر گرفته شده است. این بسته‌ها شامل پرداخت‌های مختلف پایان کار، امکان انتقال به شرکت‌های واسط اشتغال، پاداش خروج سریع، مزایای ویژه برای اعضای اتحادیه IG Metall، جبران حقوق بازنشستگی و تضمین سطح حقوق در صورت جابه‌جایی شغلی است. همچنین کمک‌هزینه‌هایی برای اسباب‌کشی، اجاره مسکن و هزینه رفت‌وآمد پیش‌بینی شده و در برخی موارد، این مزایا حتی قابل انتقال به وراث هستند.

این توافق در شرایطی منعقد شده که تیسن‌کروپ استیل اروپا طی سال‌های اخیر با زیان‌های سنگین مالی مواجه بوده و بدون حمایت‌های مالی، در معرض خطر ورشکستگی قرار دارد. در عین حال، دولت آلمان میلیاردها یورو یارانه برای گذار این شرکت به تولید فولاد سبز در نظر گرفته است.

با وجود برنامه کاهش حدود ۱۱ هزار شغل و احتمال ورود سرمایه‌گذار هندی به این بخش، هنوز چشم‌انداز روشنی برای سوددهی میان‌مدت تیسن‌کروپ استیل اروپا ارائه نشده است. برخی ناظران معتقدند هزینه‌های بالای توافق اجتماعی می‌تواند جذابیت این شرکت را برای سرمایه‌گذاران بالقوه کاهش دهد و بازسازی ساختاری بخش فولاد را با چالش مواجه کند.

https://www.capital.de/wirtschaft-politik/der-teure-irrsinn-mit-abfindungen-bei-thyssenkrupp-37006336.html