تولیدکنندگان اصلی نفت آفریقا در سال ۲۰۲۵

مجموع تولید پانزده کشور تولیدکننده نفت آفریقایی ۷.۵ درصد افزایش یافته و به ۶.۷۳ میلیون بشکه در روز رسیده است که تقریباً ۶.۴۰ درصد از تولید جهانی را تشکیل می‌دهد.

طبق برآوردهای موسسات فعال در حوزه انرژی، پیش‌بینی می‌شود تولید نفت در کشورهای آفریقایی در سال ۲۰۲۵ به حدود ۶.۷۳ میلیون بشکه در روز برسد که تقریباً ۶.۴۰ درصد از تولید جهانی را تشکیل می‌دهد. این تولید در سیطرۀ تعداد انگشت‌شماری از تولیدکنندگان است؛ به نحوی که هفت تولیدکننده برتر، تقریباً ۸۷ درصد از کل تولید آفریقا را تشکیل می‌دهند. با این حال، به لطف کشف میادین جدید و سرمایه‌گذاری‌های اعلام شده توسط شرکت‌های چندملیتی، انتظار می‌رود تولید نفت در سال‌های آینده افزایش یابد.

آفریقا همچنان بازیگر کوچکی در تولید نفت است. در واقع، مجموع تولید پانزده کشور تولیدکننده نفت آفریقایی ۷.۵ درصد افزایش یافته و به ۶.۷۳ میلیون بشکه در روز رسیده است. این افزایش با سرمایه‌گذاری در میادین نفتی موجود، راه‌اندازی میادین نفتی جدید، کاهش استخراج نفت در نیجریه، کاهش تنش‌ها در اطراف سایت‌های نفتی لیبی و سایر عوامل توضیح داده می‌شود. در مقایسه با تولید جهانی که در سال ۲۰۲۵، ۱۰۵.۱۴ میلیون بشکه در روز (mb/d) تخمین زده می‌شود، طبق داده‌های اوپک، آفریقا تنها ۶.۴۰ درصد از تولید نفت خام جهان را تشکیل می‌دهد.

با این حال، این قاره ذخایر نفتی قابل توجهی دارد. در واقع، لیبی، نیجریه، الجزایر، آنگولا و مصر به تنهایی ذخایری بالغ بر ۱۲۰ میلیارد بشکه نفت خام را در اختیار دارند و این قاره تقریباً ۱۰ درصد از ذخایر جهانی را در اختیار دارد. این تخمین‌ها اکتشافات اخیر در بسیاری از کشورهای آفریقایی (نیجر، اوگاندا، سنگال، ساحل عاج، غنا و غیره) را در نظر نمی‌گیرند. لیبی بزرگترین ذخایر نفتی را در قاره آفریقا دارد که بین ۴۸ تا ۵۰ میلیارد بشکه تخمین زده می‌شود و از نیجریه (۳۷ میلیارد بشکه) و الجزایر (۱۲ میلیارد بشکه) پیشی گرفته است.

با وجود این ذخایر قابل توجه، تولید نفت خام در این قاره همچنان بسیار پایین است. کل تولید نفت آفریقا به سختی ۷۱ درصد از تولید عربستان سعودی (۹.۴۷۲ میلیون بشکه در روز) را تشکیل می‌دهد که جزو سه تولیدکننده بزرگ جهان در کنار ایالات متحده (۱۳.۶۰ میلیون بشکه در روز) و روسیه (۹.۱۲۹ میلیون بشکه در روز) است.

تولید پایین نفت آفریقا به دلیل ترکیبی از عوامل، از جمله سرمایه‌گذاری ضعیف، ناامنی گسترده در برخی از کشورها و محیط‌های تجاری است که قادر به جذب بازیگران اصلی در این بخش نیستند. فراتر از سطح پایین تولید، این بخش به شدت در تعداد انگشت‌شماری از کشورها متمرکز است. در واقع، چهار تولیدکننده اصلی نفت آفریقا - نیجریه، لیبی، آنگولا و الجزایر - ۷۲ درصد از کل تولید نفت این قاره را تشکیل می‌دهند که اقتصاد آنها تقریباً به طور کامل به هیدروکربن‌ها متکی است.

مانند سال‌های گذشته، نیجریه با تولید متوسط ۱.۵۱۶ میلیون بشکه در روز (mb/d) که نسبت به سال قبل ۶.۳۱ درصد افزایش یافته و حدود ۲۲.۵۴ درصد از تولید آفریقا را تشکیل می‌دهد، همچنان تولیدکننده برتر نفت این قاره است. تولید نفت خام این کشور روند صعودی خود را ادامه می‌دهد، اما هنوز با رکورد تولید ۲.۵ میلیون بشکه در روز خود که در دسامبر ۲۰۰۵ ثبت شد، فاصله زیادی دارد. تخلیه میادین نفتی، سرمایه‌گذاری ضعیف، ناامنی و به ویژه سرقت نفت توسط باندهای سازمان‌یافته، دلایل اصلی کاهش مداوم تولید این کشور در دو دهه گذشته بوده است. با این حال، اوضاع در سال‌های اخیر شروع به تغییر کرده است. علاوه بر آثار جنگ بر استخراج نفت که برای تولیدکنندگان تا ۶۰۰ هزار بشکه در روز هزینه داشت، افزایش تولید همچنین با افزایش سرمایه‌گذاری در حفاری فراساحلی در آب‌های عمیق قابل توضیح است. این افزایش تولید نیجریه در زمانی رخ می‌دهد که این کشور ظرفیت پالایش نفت قابل توجهی دارد. علاوه بر پالایشگاه بزرگ دانگوت، دولت فدرال سایر پالایشگاه‌ها را نیز به بهره‌برداری رسانده و ظرفیت پالایش قابل توجهی را برای کشور فراهم کرده است. فرآوری محلی بخش قابل توجهی از نفت خام کشور، به تولید نفت محلی ارزش افزوده می‌دهد و واردات فرآورده‌های نفتی تصفیه‌شده را کاهش می‌دهد، در نتیجه کشور را قادر می‌سازد تا از صادرات فرآورده‌های نفتی درآمد ارزی کسب کند و در نتیجه، ذخایر ارزی خود را که قبلاً برای پرداخت هزینه واردات فرآورده‌های نفتی تصفیه‌شده (بنزین، گازوئیل، نفت سفید و غیره) استفاده می‌شد، حفظ کند.

انتظار می‌رود تولید نفت در نیجریه همچنان به رشد خود ادامه دهد، که بخشی از آن به دلیل سرمایه‌گذاری‌های جاری و اعلام‌شده است. یکی از این سرمایه‌گذاری‌ها، یکی از بزرگترین سرمایه‌گذاری‌های در حال انجام در بخش انرژی جهانی است، تعهدی ۲۰ میلیارد دلاری که توسط شرکت شل در میدان فراساحلی آب‌های عمیق بونگا، واقع در ۱۲۰ کیلومتری ساحل نیجریه، آغاز شده است. این گروه با اشاره به ثبات اقتصادی، بهبود محیط کسب‌وکار و چارچوب نظارتی ایجاد شده توسط دولت، این سرمایه‌گذاری را اعلام کرد. به مدد این پروژه و پروژه‌های دیگری که در حال حاضر در دست توسعه هستند، انتظار می‌رود نیجریه در سال‌های آینده شاهد افزایش تولید نفت خام خود باشد.

پس از نیجریه، لیبی قرار دارد که پیش‌بینی می‌شود تولید آن در سال ۲۰۲۵ با ۱۸.۶۸ درصد افزایش به ۱.۲۹۶ میلیون بشکه در روز برسد. این افزایش در درجه اول به دلیل کاهش تنش‌های سیاسی در سال ۲۰۲۵، به ویژه در اطراف میادین نفتی است. لیبی با وجود داشتن بزرگترین ذخایر نفتی قاره آفریقا، به دلیل بحران سیاسی که منجر به همزیستی دو دولت در طرابلس و بنغازی شده است، در جذب سرمایه‌گذاران به بخش هیدروکربن و بازگشت به سطح تولید قبل از انقلاب خود با مشکل مواجه است. برای افزایش تولید، لیبی در حاشیه "اجلاس انرژی و اقتصاد لیبی ۲۰۲۶" که از ۲۴ تا ۲۶ ژانویه ۲۰۲۶ برگزار شد، یک قرارداد نفتی ۲۵ ساله به ارزش ۲۰ میلیارد دلار با شرکت فرانسوی TotalEnergies و شرکت آمریکایی ConocoPhillips امضا کرد. انتظار می‌رود این سرمایه‌گذاری‌ها تولید لیبی را به طور قابل توجهی افزایش داده و درآمدی بیش از ۳۷۶ میلیارد دلار را طی ۲۵ سال ایجاد کند. لیبی پتانسیل تبدیل شدن به تولیدکننده برتر نفت آفریقا را در آینده بسیار نزدیک دارد.

الجزایر همچنان چهارمین تولیدکننده بزرگ نفت در آفریقا است و تولید آن با ۳ درصد افزایش به ۹۳۴ هزار بشکه در روز در سال ۲۰۲۵ خواهد رسید. سه کشور برتر توسط آنگولا با تولید ۱.۱۰ میلیون بشکه در روز و افزایش ۱۰ درصدی تکمیل می‌شود، اما به دلیل کاهش تولید میادین نفتی، جایگاه دوم را به لیبی واگذار می‌کند. این کشور در تلاش است تا تولید خود را تا سال ۲۰۳۰ بالای ۱.۱ میلیون بشکه در روز حفظ کند. با این حال، برای آنگولا، نفت بیش از ۹۰ درصد از صادرات و ۶۵ درصد از درآمد مالیاتی را تشکیل می‌دهد. الجزایر نیز شاهد افزایش ۳ درصدی تولید خود بود و در سال ۲۰۲۵ به ۹۳۴ هزار بشکه در روز رسید. این افزایش اندک، کار سخت الجزایر در افزایش تولید نفت خام خود را، به ویژه به دلیل کاهش تولید میادین نفتی این کشور و عدم سرمایه‌گذاری در این بخش، برجسته می‌کند.

علاوه بر این چهار تولیدکننده بزرگ نفت آفریقایی، تولیدکنندگان کوچک‌تر دیگری شامل مصر (۵۰۰ هزار بشکه در روز)، کنگو (۲۵۹ هزار بشکه در روز) و گابن (۲۲۷ هزار بشکه در روز) هستند. دیگر تولیدکنندگان کوچک عبارتند از: سودان جنوبی (۱۱۳ هزار بشکه در روز)، چاد (۱۰۰ هزار بشکه در روز)، آفریقای جنوبی (۱۰۰ هزار بشکه در روز)، غنا (۱۰۰ هزار بشکه در روز)، گینه استوایی (۵۷ هزار بشکه در روز)؛ به این کشورها باید ساحل عاج و سنگال را اضافه کرد که تولیدشان از سال ۲۰۲۵ آغاز شده است.

به طور کلی، تولید نفتی کشورهای آفریقایی اغلب به صورت خام صادر می‌شود.و اگرچه آفریقا صادرکننده نفت خام است، اما به دلیل کمبود پالایشگاه در بسیاری از کشورها، واردکننده محصولات پالایش‌شده نیز هست، و شاید مهم‌تر از آن، این وضعیت در سال‌های اخیر به لطف راه‌اندازی و نوسازی پالایشگاه‌های متعدد در بسیاری از کشورهای آفریقایی، شروع به تغییر کرده است. پالایشگاه بزرگ آلیکو دانگوت با ظرفیت ۶۵۰ هزار بشکه در روز، پیشرو در این توسعه است که اکنون نیازهای عظیم نیجریه را برآورده می‌کند و تأمین بسیاری از کشورهای آفریقایی را تضمین می‌کند.

منبع:

۲۸ ژانویه ۲۰۲۶

https://afrique.le360.ma/afrique-australe/voici-les-7-principaux-producteurs-africains-de-petrole-en-2025_3C27ORJA2RHKTL7DMQAFCLDPZA/